БОЛАШАҒЫ ЖАРҚЫН КӘСІПОРЫН бастамасымен Әуезов кентінде сенбілік ұйымдастырылды

 

Бақыршық тау - кен өндіру кәсіпорны, жұмысын Жарма ауданында бастағанына көп уақыт болмаса да, облыс пен ауданның экономикалық - әлеуметтік дамуына өз үлесін қосып келе жатқан бірден – бір кәсіпорын. Біз сенбі, 21 сәуір күні Жарма ауданының әкімі Нұрлан Бәтташұлы Сыдықовтың бастамасымен өңірдегі екі айлық сенбіліктің басталуы аясында Әуезов кентінде өткен іс - шараға қатысуға әрі осында орналасқан кен өндіру кәсіпорнының тыныс - тіршілігімен танысуға мүмкіндік алдық. Айта кетейік, Әуезов кентіндегі кез келген істің ұйытқысына айналған кәсіпорын басшылығы бұл жолғы сенбілікке де бастамашы болды.

Елімізде алтын қоры 500 тоннадан асатын екі ірі кен орны бар. Олар Бақыршық (ШҚО) пен Васильевское (Ақмола облысы). Осы кен орындарының арқасында біз алтын өндірісін жылына 70-100 тоннаға дейін жеткізу керек деген Мемлекет басшысының талабын орындай аламыз. Бүгінде Қазақстанда барлығы 80-ге жуық зерттелген алтын кен орны бар. Егер біз жылына осы ірі екі кен орнынан 60 тоннаға жуық алтын өндіру мақсатына жетсек, қалған 40 тоннасының орнын шағын кен орындары жабар еді.
Барланған қорының көлемі жағынан ірі кен орындарының біріне жататын Шығыс Қазақстан облысындағы Жарма ауданы Әуезов кентінде орналасқан «Бақыршық тау – кен өндіру кәсіпорны» ЖШС 1953 жылы ашылған болатын. Онда 1956 - 1996 жылдар аралығында 20 тоннадан астам алтын өндірілді. Бұл қойнауы алтынға толы аймақтың даңқы, республикамызбен қатар, шетелдерге де танылды. Үлкен кен орны ретінде ертеден белгілі. Сондықтан болар, құтты һәм берекелі өңір.
- 2011 жылдың 26 қарашасы күні Әуезов кентінде, Тәуелсіздігіміздің 20 жылдығы қарсаңында, «Туған елге тағзым» акциясы аясында орталық саябақта Бақыршық атамызға тас мүсін орнатылды,- дейді кент әкімі Ержан Аманбайұлы Сасенов.
Амал не, 1997 жылы кен орны мүлдем жабылып қалды. Келген инвесторлардың бәрі тұрақтамай, жұмыс басталмай жатып тұралап қалады. Бақыршықтың екінші тынысын ашу тым ұзаққа созылып, сеңнің қозғалуы 2014 жылы ғана мүмкін болды. Ресейдің алтын өндіруші компаниялары арасында екінші орынды иеленетін «Полиметалл» компаниясы 2014 жылы Шығыс Қазақстан облысының Жарма ауданында орналасқан екі кен орны – Бақыршық және Большевикте жұмыс бастады. Компания алғашқы күннен бастап жұмысқа білек сыбана кірісіп кетті. Алғашқы жылдың өзінде, өндірістің әлі толық жұмыс істемей әрі кәсіпорын ешқандай пайда келтірмей тұрғанына қарамастан, Бақыршық тау - кен өндіру кәсіпорны облыстық және аудандық әкімдіктермен әлеуметтік - экономикалық ынтымақтастық туралы меморандумдарға қол қойды. Қол қойылған құжаттарға сәйкес, әлеуметтік саланы белсенді түрде дамытуды, соның ішінде 180 орынға арналған балабақшаның ғимаратын қайта қалпына келтіріп беруді өз мойнына алды. Құрылыс жұмыстары бір жарым жылда аяқталып, компания бұл мақсатқа 240 миллион теңге жұмсады. 2016 жылдың қараша айында толықтай жөндеуден өткізілген, заман талабына сай жабдықталған «Аққу» балабақшасы мемлекет қарамағына берілді. 2014 жылдан бастап 2017 жылға дейінгі аралықта Шығыс Қазақстан облыстық және Жарма аудандық әкімдіктерімен жасалған меморандумдардың аясында әлеуметтік салаға 1 млрд. 890 миллион теңгеден астам инвестиция салды. 2018 жылдың ақпан айының соңында Жарма ауданының әкімдігімен құны 101 миллион теңгеден астам меморандумға қол қойды. Сонымен қатар Бақыршық тау-кен өндіру кәсіпорны 2015 - 2017 жылдар аралығында Жарма ауданының инфрақұрылымына 2 миллиард теңгеден астам инвестиция салғанын да атап өту керек. Кәсіпорын кентті дамытуға, жаңа жұмыс орындарының ашылуына әрдайым ерекше назар аударып келеді.
Бақыршық тау-кен өндіру кәсіпорны бас директорының коммуникация және қоғаммен байланыс жөніндегі орынбасары Зухра Сұлтанова өз кезегінде:
- Біздің кәсіпорын жергілікті халықпен әрдайым тығыз байланыста. Кәсіпорын жергілікті елді мекендердің инфрақұрылымы мен әлеуметтік жобаларын жүзеге асыруға өз үлесін қосуда,- деп атап өтті.
Одан әрі Бақыршық тау-кен өндіру кәсіпорнының қоғаммен байланыс жөніндегі маманы: - Кенттің халық саны арта түсетінін үнемі есте ұстаймыз. Бұған дейін балалар шағын орталыққа барып жүрді. Ол жерде жағдай жөнді жасалмағандықтан, жас аналардың көбі үйде бала тәрбиесімен отырды. Біз осыны ескеріп, 240 млн. теңге қаржы жұмсап, балабақшаны қалпына келтірдік. Қазір бұл балабақша Жарма ауданы әкімдігінің балансына берілді,- деп сөзін жалғастырды.
Спорт десе ішкен асын жерге қоятын балалар келген қонақтарға жаңа күрес залын қысылмай көрсетеді. Бұл залда Алпамыс жүрек, Қобыланды білек жас балуандар күрестің үш түрімен айналысады. Бұл нысан кеңестік кезеңде, 1973 жылы салынған екен. Күрделі жөндеуіне жобалық-сметалық құжат қажет болды. Мектеп ұстаздарының білім ордасын жөндеуге деген өтініштерін де Бақыршық тау- кен өндіру кәсіпорны қаперіне алыпты. Кеншілер өз тарапынан дарынды және дамуында өзгешелік бар балаларды да естен шығармайды. Бұрын мұндай балаларға арналған жеке ғимарат болмаса, енді олар, «Арман» Мәдениет үйі жөндеуден өткеннен кейін, осы жерде өздерінің сүйікті істерімен айналыса алады.
– Қазір бұл жерде 10-нан аса мүгедек бала бар,– дейді кент әкімі Ержан Аманбайұлы Сасенов. – «Полиметалл» компаниясы жаңғырту жұмыстарына 6 млн. теңгеден астам қаражат жұмсады. Компания осы балалардың облысымыздың түрлі қалаларында өтетін конкурстар мен жарыстарға қатысуы үшін барып-қайту жолын төлеуді дағдыға айналдырды. Бұдан бөлек осы ғимаратта түрлі үйірмелер мен көркемөнерпаздар секциясы жұмыс жасайды,- деп өрелі істерді алға тартты.
Біз Әуезов кентіндегі екі айлық сенбіліктің басталуында жергілікті тұрғындардың ауыз біршілігіне куә бола алдық. Арнайы өткен салтанатты жиында кент әкімі Ержан Аманбайұлы Сасенов, «Бақыршық кен өндіру кәсіпорны» ЖШС бас директоры Юрий Овчинников және кент белсенділері жалынды сөздер сөйлеп, өңір тазалығы ел тазалығы екенін баса айтып, жұртты кентті абаттандырып, жасыл-желекке бөлеуге үндеді. Өскемен қаласынан арнайы шақырылған әртістер бригадасы кент жұртын сенбілікке шақырып, әннен шашу шашты. Түске дейін кент тұрғындары тайлы-таяғы қалмай көшелерді, алаңдарды және өз үйлері маңын жинап, қалған қоқыстардан арылтып үлгерді. Осы берекелі іске Шығыс Қазақстан облысындағы БАҚ өкілдері арнайы шақырылып, журналистер қауымы жұрт жұмылған істі өз көздерімен көрді.
Әуезов кентінде жыл сайын дәстүрлі түрде ұйымдастырылып, екі ай мерзімге созылатын тазалық айы тұрғындар үшін де қажет. Себебі сенбілікке қатысушылар мен кент тұрғындары, тазалық айы басталғалы бері, кентімізге тазалық орнағанына куәміз дейді.
Ортақ істен қалыс қалмай сенбілікке барлық кент тұрғындары біріге атсалысты. Бұл сенбілікте жергілікті тұрғындардың өз үйлерін қалай таза ұстаса, ортақ үйлері - кенттерін де шын көңілмен тазартып жатқаны қуантты. Сенбілікке қатысушы Хамит ақсақал:
- Сенбілік - халықты игілікті іске шақыру. Көктем келіп, тұрғындар үйлерін ақтап, тазалап жатыр. Соның өзі неге тұрады?! Әр адам өз үйін әдемі, ауласын таза ұстаса, кентіміздің тазалығы мен көркіне көрік қосар еді. Кез келген адам өз ауласының, тұрғылықты жерінің таза да әдемі болғанын қалайды. Өз бетінше ағаш отырғызып, кентті тазартайын, көркейтейін дейтіндер қатары қазір өсіп келеді. Сол себепті біздің ауданымыз бойынша көктем мезгілінде арнайы «Тазалық айы» жарияланған. Оған барша кент тұрғындары жұмылдырылуда. Біз бұған өте қуаныштымыз. Себебі сенбілік арқылы біз өзіміз тұратын М.Әуезов кентін таза кентке айналдырдық,- дейді ақсақал.
Ал Роза есімді апайымыз:
- Тазалық айының жарияланғанына қуаныштымын. Себебі «Көп түкірсе, көл болады» демекші, кент тұрғындарының, үлкен-кіші демей, жаппай сенбілік жұмысына қатысуы көңіл қуантады. Барлығы жиналып кентімізді тазартуда,- десе, Асан есімді азамат:
- Бүгінгі сенбілікке шыққандар қатары өте көп. Барлығы бірігіп кент тазалығына үлес қосуда. Әр адам сенбілікке аз да болса атсалысып, үлесін қосса, тазалыққа деген жауапкершілігі де арта түседі. Кенттің гүлденуіне үлес қосу туған өңіріңе деген қамқорлығың болып табылады,- деген пікірлерін білдірді.
Біз сөзге тартқан «Бақыршық кен өндіру кәсіпорны» ЖШС бас директоры Юрий Овчинников:
- Бүгінде Бақыршық тау-кен өндіру кәсіпорнында мыңға тарта жұмысшы мен инженерлер еңбек етіп жатыр. Олардың 70 пайызынан астамы - жергілікті тұрғындар,– дейді. – Кәсіпорынның тұрақты жұмыс істеуінің арқасында Әуезов кентінде тұрғындар саны да артып келе жатқанын атап өтуге болады. Кентте кәсіпкерлік қызмет жандана бастады. Карьерде кен өндіру жұмыстары 2017 жылдың екінші жарты жылдығында басталды. Жоба бойынша, кен орнында құрамында алтыны бар кен он жыл көлемінде ашық әдіспен өндірілетін болады, ал содан соң жер асты өңдеуге көшеді. Кен жақын жылдары іске қосылатын кен байыту фабрикасында флотациялық байыту әдісімен өңделмек. 2018 жылға дейін кен өндірісінің күрделі жұмыстарына 69 миллион доллар қаражат салдық. Ал бірінші кезеңде жобаның дамуына 322 миллион доллар инвестиция салу жоспарланып отыр. Фабрика толық жұмыс істеуге 2019 жылы көшеді және карьерді пайдаланудың бүкіл кезеңі ішінде орташа алғанда 10 тоннадан, ал жер асты кенішін пайдалану кезінде 8 тоннадан астам алтынды концентрат түрінде өндіретін болады. Осы уақытқа қарай кәсіпорындағы қызметкерлердің саны жеті жүз адамнан асатын болады.
Біз бірыңғай өндірістің соңында кетпей, миллиардтаған теңгенің инвестициясын әлеуметтік салаға салып жатырмыз. Өйткені кентте біздің жұмысшыларымыздың балалары тұрады. Мектептер мен балабақшаға үнемі демеушілік жасап отырамыз,- деп атқарылып жатқан жұмыстарынан кәсіпорынның бас директоры хабардар етті.
Қазіргі кезде кен байыту кәсіпорнының өндірістік кешенінің құрылысы қарқынды жүргізіліп жатыр. Әртүрлі қуаттылықтағы, жоғары вольтті желілерден бастап өндірістік ғимараттарға дейін, елуден астам нысандар салынуда. Мердігерлерге арналған жатақхана ғимаратын мамыр айында іске қосу жоспарланған.
Кен байыту фабрикасының құрылысы мен қосу-реттеу кезеңі 2018 жылдың екінші жарты жылдығына есептелген. 2018 жылдың бірінші жарты жылдығында карьерде өндірілген кенаралық (ортақтастырылған) қоймада жинақталатын болады.
Карьер жылына 2 000 мың тонна кен шығару қуаттылығына 2019 жылы шығатын болады. Кен карьердің бүкіл аумағында деңгей жиек бойынша өндірілетін болады және осылайша кен кемерлерін өңдеу, жұмыс істейтін деңгей жиектерді пайдалану тәжірибесін есепке ала отырып, дайын кен қорларымен қамтамасыз ету нормативтерінің шарттарына сәйкес орындалады.
Кен өндіру жұмыстары 2018 жылы басталды және осы жылғы карьердің кенді пайдалану жөніндегі өнімділігі 500 мың тонна болады. Сәйкесінше, айлық өнімділік 42 мың тоннаны құрайды. «Полиметалл» компаниясы Бақыршыққа келісімен, кен өндіру тәсілін түбегейлі өзгертті. Бұрын жер асты әдісімен алтын алынып келсе, енді ашық әдіспен өндіріледі. Кен орнында алтын құрамы аса жоғары 1 тонна рудадан 7,7 грамм құнды металл алынады.
Кешен жылына 2 млн. тонна руданы өңдеуге арналған. Фабрикада байытылған рудалардың құрамында бойында алтыны бар концентраттың екі түрі алынады. Көміртегі жоғары концентратты «Полиметалл» өздері шартқа отырған қытайлық кәсіпорындарға сатуды көздесе, ал көміртегі төмен концентратты Ресейдің Хабаров өлкесіндегі Амур гидрометаллургиялық комбинатына жөнелтеді. Амур гидрометаллургиялық комбинаты өздеріне түскен концентраттан Доре қоспасын алып, оны Астанадағы «Тау-Кен Алтын» аффинажды зауытына жібереді.
Қазіргі уақытта карьерде 49 тау техникасы жұмыс істеуде. Бірінші жарты жылдықтың соңына қарай 5 тау техникасының құрау жұмыстары аяқталып, іске қосылады.
Біз сенбілік аясында кәсіпорынның осы салада жасап жатқан игілікті істеріне қанықтық. Юрий Овчинников, «Бақыршық тау-кен өндіру кәсіпорны» ЖШС бас директоры:
- «Полиметалл» компаниясының Қазақстан нарығына инвестиция құюы - үлкен жаңалық. Кәсіпорын бұған дейін Ресей мен Арменияда өндіріс орындарын аяққа тұрғызған. Ең бастысы, компания жаңа жұмыс орындарын ашып, өндірісті дамытуға жол ашты. 2017 жылы біздің кәсіпорын 777 миллион теңгедей салық төледі. Жоба іске қосылғасын бұл көрсеткіш өседі деп болжанып отыр. Бұл бағыттағы жұмыстарды одан әрі жалғастырамыз. Мектеп пен мектепке дейінгі оқытуды дамытсақ, білімді буынды өсіріп шығарамыз әрі өзімізге қажетті жұмысшыларды дайындаймыз. Бір кездері иесіз қалған алтын кәсіпорны қазір қайта жанданған. Осыдан үш жыл бұрын қожайыны өзгеріп, Бақыршық пен Большевик кеніштерін қамтитын «Қызыл» жобасын «Полиметалл» компаниясы қолға алды. Қайта өңдеу кәсіпорнының құрылысы аяқталуға жақын, биыл алғашқы алтынын өндіреді,- деп сөз етті.
Бақыршықта қызу құрылыс жүріп жатыр. Қазір, кен байыту комбинатын салумен қатар, лаборатория, жөндеу - механикалық шеберханасы, фабриканың өз ішіндегі айналысты қамтамасыз ететін тұрмыстық - қалдық суды тазарту стансасы, ауыз сумен қамтамасыз ететін станса, өрт қауіпсіздігі құдықшасы, жұмысшылар жатақханасы сынды қосымша нысандар бой көтергелі жатыр. Кәсіпорынға арналған жылу қазандығы салынып біткен. Бақыршық тау-кен өндіру кәсіпорны тек өз қызметкерлері үшін ғана емес, әлеуметтік салаға қатысты жобаларға да атсалысып келеді. Бірқатар әлеуметтік нысандарды қаржыландырғанын мысалға келтіруге болады. 1984 жылы пайдаланылуға берілген ашық су жинаушы, су таратқыш толықтай алмастырылды. Кент тұрғындарын жылумен қамтамасыз ету үшін жеке қазандық салынды. Электр желісі заманға сай жаңғыртылып, жаңа электр бекеті іске қосылды. Айналма жол кент тұрғындары пайдалануына беріліп отыр.
– «Полиметалл» компаниясы тарапынан әлеуметтік салаға зор көңіл бөлінуі - қалыпты дүние,- дейді бұл ретте «Бақыршық тау-кен өндіру кәсіпорны» ЖШС бас директоры Юрий Овчинников. – Біз жұмысшы санын мыңға жеткізуді жоспарлап отырмыз. Кентте тұратын 2700 тұрғынның 600-ден астамы бізде істейді. Мұндағы әр отбасының ең кемі бір мүшесінің бізбен байланысы бар. Сондықтан біз өз үмітімізді жергілікті тұрғындардың үмітімен байланыстырамыз. Біз тұрғындарға ауыз су жеткізіп бердік. Электр желісін жөндеуден өткіздік. Кентке айналма жол салдық.
Жергілікті тұрғындар да кенттің көз алдында жайнап, құлпырғанына куә болып отыр. Міне, осындай жерде өмір сүріп, еңбек еткің келеді. Ал бұдан сәл бұрын кент тұрғындары үйлерін тастап, басқа жаққа қоныс аударатын еді. Енді ешкімнің де түтін түтеткен жерін қиып кеткісі келмейді. Қайта өмірін осы жермен байланыстыруды жөн көреді. Қазіргі күні жақын маңдағы ауылдар мен елді мекендердің жастары осында ағылуда.
Біз сөзге тартқан Әуезов кентінің тұрғыны, ТВС жұмысшысы Ерлан Садуақасов:
– Бұл жерде көптен тұрамын. «Полиметалл» компаниясы келгенге дейін, бәрі бүлініп, кентіміздің әрі де, көркі де кетіп қалған еді. Үйлердің ұсқыны қашып, кешкісін көшелерде жарық болмайтын. Балабақша жабылып қалды. Қазір ауыл іргесінде құрылыс қызу қарқынмен жүріп жатыр. Кент көз алдымызда өзгеріп сала берді. Жұрт өзінің болашағына сеніммен қарайтын болды. Кешкісін сыртқа шыға қалсаң, баласын жетектеп қыдырыстап жүрген отбасыларды көп көресің. Бұл көп нәрседен хабар береді,- деп өз ойымен бөлісті.
Компания мұнда бір күнге емес, тамырын тереңге жайып, жер қойнауын 2039 жылға дейін игеру үшін қам қылып жатыр.
Әуеліде Қостанай облысындағы Варварин кен орнын сатып алған «Полиметалл» компаниясы елі-мізде 2009 жылдан бері жұмыс істеп келеді. Айтары жоқ, Бақыршық кен орны ондаған жылдар бойы аймағымыздың экономикалық бас ауруына айналып, өзінің жұлдызды сәтін күткен болатын. Тек «Полиметалл» компаниясы осы қысылтаяң жағдаяттан жол тауып, баламалы технологиясы арқылы күрмеуі қиын мәселенің шешуін таба білді.

Серік ӘБІЛҚАСЫМҰЛЫ

Пікір қосу


Қорғау коды
Жаңарту

Меншік иесі: «Семей таңы – Вести Семей газеттері» ЖШС

Техникалық директор:Қайрат Жолобаев

Бас редактор: Ерзат Жанатұлы

           

Ескерту! Кез келген

материалды көшіру және жариялау

үшін редакцияның арнайы

рұқсатын алу қажет!

 

Телефон: 8-775-746-46-70,

8-707-372-57-00

Кеңсе тел.: 8-7222-52-36-57