БІРЛЕСЕ ШЕШЕТІН МӘСЕЛЕЛЕР БАР

Семей қаласының әкімі Ермак Сәлімов саяжай серіктестіктерінің жетекшілерімен кездесті.  Қазіргі уақытта қала маңында 11 саяжай ұйымдары заң шеңберінде құрылып, өз жұмыстарын атқарып жатқанымен, қаланың атқарушы билігімен бірлесе шешетін әлеуметтік мәселелер жеткілікті.

- Қаланың іргесіндегі саяжайлардағы қоғамдық көліктердің жүруі, қоғамдық қауіпсіздік, санитарлық жағдай, жеке тұрғын үйлер салу, электр желілері, жол және басқа да инфрақұрлым мәселелерін бірлесе қарастыруымыз керек. Бүгін сол үшін жиналып отырмыз. Себебі жыл сайын саяжайларда тұрақты тұратын халық саны көбейіп келеді. Қазір барлық саяжайларға қоғамдық көліктер жүреді және біз олардың уақытында жүруін қадағалап отырмыз. Жолдарды жөндедік. Жарықты тұтыну бағасы бойынша тұрғындар арасында келіспеушіліктер бар. Сіздердің өтініштеріңізді жазып алдым, бірлесе жұмыс жасау керек, - деді қала әкімі Ермак Сәлімов жиын барысында.

Халық көп шоғырланған Шығыс, Бобровка, Мұрат және басқа да саяжайларға қоғамдық көліктердің жүруі реттеліп, жолдар жөнделді. Әлеуметтік нысандар бар. Бобровка саяжайында 4 200 тұрғын болса, оның 2 мыңға жуығы сол жерді тұрақты түрде мекендейді. Сондықтан  мектеп пен балабақша халық игілігіне беріліп, қазіргі уақытта емхана салу мәселесі қарастырылып жатыр.

Бобровка саяжай кооперативінің төрағасы Владимир Рульков көктемгі су тасқыны кезінде бүлінген үйлерді жөндеп берген қала басшылығына тұрғындар атынан ризашылығын айтты.

Саяжайларда тұратын тұрғындар қыстық және жаздық деп екіге бөлініп, соған сәйкес  олардың арасындағы  келіспеушіліктер  кейбір мәселелерді шешуге кедергі келтіріп отыр. Әсіресе электр желілерін күтіп ұстауға келгенде саяжай тұрғындары аталған саланы  қалалық әкімшілік қарамағына беру керек десе, екінші топ оған қарсылық танытуда.

- Мұндай жағдай Мұрат сайжайында орын алып отыр. Саяжайдағы электр желілерін ұйымның қарамағына өткізейік десек, тұрғындардың біразы қолдап, екінші жағы қарсы болуда. Бұған біреу жауапты болмаса, ұрлық көбейіп, тіпті жарықсыз қалуымыз мүмкін. Қалай десек те ортақ шешім керек. Негізі саяжай ұйымының меншігінде болғаны дұрыс, - дейді «Семей. Мұрат. Сенім» қоғамдық ұйымының төрайымы Светлана Кругляченко.

Қала басшысы жиын соңында жауапты мекеме басшыларына нақты тапсырмалар жүктеп, саяжай ұйымдарының жетекшілерімен күнделікті бірлесе жұмыс істеуді тапсырды.

Семей қаласы әкімінің баспасөз қызметі.

АБАЙ – ҚАЗАҚТЫҢ АДАСТЫРМАС ТЕМІРҚАЗЫҒЫ

23 тамыз – ұлы Абайдың туған күні. Ұлылар елінің ұрпақтары жылдағы дәстүрмен хакім ескерткішіне гүл шоқтарын қойып, тағзым етті. Биыл ұлы ақынның дүниеге келгеніне 173 жыл толып отыр. Шара барынысында ақының әндері шырқалып, жас ақындар  өлеңдерін оқыды. Ескерткіш басына Семей қаласының зиялы қауым өкілдері, жалынды жастар жағы да көп жиналды. 

Семей қаласы әкімінің орынбасары Надежда Шарова өзінің құттықтауында бүгінігі таңда біздің адастырмас темірқазығымыз Абай және оның мол мұрасы екенін айтты. Құттықтауын қала әкімінің орынбасары қазақ тілінде жеткізді.

- Бүгін біз ұлы ақын Абайдың рухына тағзым ету үшін жиналып отырмыз. Адамзаттың бәрін бауырым деп сүйген асыл бабамыз осы күнді армандап кетті. Берекеміз артып, елдігіміз нығайды. Сол арманға бүгінігі ұрпақ қол жеткізді. Заңғар жазушы Мұхтар Әуезовтің: «Абай лебі, Абай үні - заман тынысы, халық үні» деген даналық сөзі бар. Заман ауысып дүние өзгерсе де, халқымыз Абайдан айныған емес. Бүгінігі «Рухани жаңғыру» жолында біздің адастырмас темірқазығымыз Абай және оның мол мұрасы. Ендеше, ерлік пен өрлікті, елдік пен бірлікті ту еткен баба сөзі бізге аманат. Аманатқа қиянат жасамаған дана халқымыз ұрпағын ұлы жолға бағыттарына сенімдіміз. Абай рухы бәрімізді ұлы мұраттарға жетелей берсін, - деді қала әкімінің орынбасары Надежда Шарова.

Ескерткіш басына жиылған қауым ұлы ақынның рухына тағзым етіп, гүл шоқтарын қойды.

Бұдан кейін ақын рухына арналған шара шаһарымыздағы Абайдың «Жидебай-Бөрілі» мемлекеттік қорық-музейінде жалғасын тапты. Онда «Абай туралы естеліктер» және «Ата-анаға көз қуаныш» кітаптарының тұсау кесер рәсімі өтті. Тұсау кесер рәсімі Дүйсенбек Қошқарбеков, Молдабек Жанболат, Зейнолла Тоқаев сынды аға буын өкілдеріне берілді. Кітаптар мемлекеттік тапсырыс арқылы 500 данамен жарыққа шыққан. Айта кетейік, кітаптар сатылымға шықпайды, тек кітапханаларға ғана таратылады. 

- Қасиетті Құрбан айт мерекесінің үшінші күні Абайдың туған күнімен қатар келіп отыр. Ұлы ақының мерекесімен құттықтаймын. Жыл сайын біз әр түрлі шаралар өткізетінбіз. Бүгінгі шара бұрығыдан өзгеше. Бүгінде Абай естеліктеріне толы «Абай туралы естеліктер» және балаларға арналған «Ата-анаға көз қуаныш» кітабын жарыққа шығардық. Абай шаңырағы, Абай мұрасы - қазақтың көзі ашық зиялы қауымы үшін қашанда киелі мекен, - деді Абай музейінің директоры Болат Жүнісбеков.

Абай туралы естеліктер бұрын соңды осындай тиражбен шықпағанын баса айтуға болады. Жекелеген естеліктер газет беттерінде, журналдарда жарияланып жүрді. Бірақ дәл  осындай жинақталған түрде, үлкен көлемде бірінші рет жарыққа шығып отыр

Ал «Ата-анаға көз қуаныш» атты екінші кітапта Абайдың шығармалары балаларға арнайы лайықтап шығарылған. Ол түрлі-түсті форматта жарыққа шықты. Бұған дейін Абай шығармалары балалар үшін арайы басылым болып шықпаған. Бұл кітап алғаш рет жас оқырмандарға арналып отыр.

Сонымен қатар Абайдың туған күніне арналған «Ұлылар мұрасына тағзым» және биылғы жылы ашылған «Этнографиялық бөлім», «Абай жолы», «Үш қайнар» көрме залдары көпшілік назарына ұсынылды.

Құралай ОМАШ

«АДАМЗАТТЫҢ АБАЙЫ»

Халқымыздың данышпан ақыны хакім Абайдың туғанына 173 жыл толуына орай Семейдегі Абайдың «Жидебай-Бөрілі» мемлекеттік қорық музейі қалалық әкімдік ғимаратында «Адамзаттың Абайы» тақырыбында көрме ұйымдастырды.

Еліміздің өзге де аймақтарын аралап қайтқан бұл жылжымалы көрме 22 тамыз күні қалалық әкімдік ғимаратына қойылды. Көрменің ашылу салтанатына шаһар басшысы Ермак Сәлімов, қала әкімінің орынбасары Надежда Шарова, Абай музейінің директоры Болат Жүнісбеков және музей, қалалық әкімдік қызметкерлері, қала тұрғындары жиналды.

- Адам бойындағы негізгі қасиеттерді ыстық қайрат, нұрлы ақыл, жылы жүрек деп бағалаған адамзаттың Абайына арналған көрме қалалық әкімдік қызметкерлері үшін өте тағылымды дүние болары сөзсіз. Себебі қазір отандастарымыздың тарихи тамырын терең түсініп, рухани жаңғыруына баса мән берілуде. Абайдың сөздері әрбір қазақ үшін темірқазық екені даусыз. Ұлы ақынның сан салалы өнері - ұрпағына мәңгілік азық. Абай шығармалары әрдайым қазақ қауымының рухани қажеттілігін өтеуге қызмет ете бермек, - деді қала әкімінің орынбасары Надежда Шарова.

Семей - халқымыздың біртуар перзенттерін дүниеге әкелген қасиетті мекен. Жыр алыбы Мұқағалидың «Семей десе, Абай деп қарайды адам» деуінің сыры да осында болса керек.

- Ардақты ағайын, бүгін қаламыздың басты ғимаратында ғибратты іс шара өтіп жатыр. Ұлы ақынның туған күні қарсаңында қалалық әкімдікте осындай көрменің ұйымдастырылуы өте дұрыс шешім деп ойлаймын. Семейдегі Абай музейінің тарихы 1940 жылдан басталады. Осы 80 жыл ішінде Абайды танытып, қазақтың мәдениетін дамытуға зор үлес қосып келе жатқан Абайдың «Жидебай-Бөрілі»мемлекеттік тарихи-мәдени және әдеби-мемориалдық қорық музейінің ұжымына алғыс айтамын. Естеріңізде болса, 1913 жылы Ахмет Байтұрсынұлы Абайды «қазақтың бас ақыны» деп бағалады. Содан бері 105 жыл өтсе де, Абайдан асқан, Абайдан биік ақын әлі бізде туған жоқ. Абай мың ақынды туғызып кетсе де, бір Абайдың деңгейіне ешкім жете алмады.  Бұл - үлкен меже. «Абайдың сөзі – әр қазақтың бойтұмары болуы керек» деген Елбасының тамаша сөзі бар. Яғни қазақтың табиғатын, ділін, санасын, рухын өзімен бірге ала жүретін және кемел адам болуға бағыттайтын бойтұмар дегенді білдіреді. Елбасының осы сөзін жай айта салмай, жүрекпен сезініп айтқан жөн, - деді филология ғылымдарының докторы, профессор Арап Сіләмұлы, - Өзбекстанда Абай күндері аталып өтіп, соңғы үш-төрт жылда қазақ-өзбек байланысы жаңа сатыға көтерілді. Осылайша өзбек елінде Абайды тану процессі басталып кетті. Өзбекстанның Президенті Абайды тану туралы қаулы шығарды. Бұл – үлкен мәртебе. Сондай-ақ олар келесі жылы Қазақстанға келетіндерін жеткізді. «Әсіресе, Семей қаласы, Абай елі - біздің басты нысанамыз» деді олар. Оған да көп уақыт қалған жоқ. Демек, Абай - халықтар достығының дәнекері болып отырған алып тұлға. Бойымда қазақтың қаны, қазақтың ділі бар дейтін, оның тілі мен тарихын, болашағын білгісі келетін әрбір қазақ Абайды оқуы керек. Абайдың мұрасы жасай берсін, - деді ғалым.

Абайдың «Жидебай-Бөрілі» мемлекеттік қорық музейінің директоры Болат Жүнісбеков Семейдің төрінде «Адамзаттың  Абайы» тақырыбын-дағы көрменің ұйымдастырылуы  қала басшылығының Абай мен Шәкәрім мұрасына деген ерекше құрметі екенін атап өтті.

- Көрмені ұйымдастырудағы мақсатымыз – елге қызмет етіп жатқан билік өкілдерінің, мемлекеттік қызметкерлердің халықтың асыл мұрасына деген сүйінпеншілігі мен қызығушылығын арттыру. Жуырда музей ұжымы қала әкіміне хат жазып, Семейге келген қонақтар алдымен Абай музейінен ат басын бұрса деген тілегін білдіріп еді. Сол тілегіміз орындалып, Ермак Бидахметұлының тапсырмасымен шаһарға келген меймандар, ең алдымен, Абай музейінінің қара шаңырағына баратын болды.

Абай ұлы ақын, жазушы, кемеңгер, ойшыл ғана емес, Абай - біздің ұлттық мақтанышымыз. 1995 жылы ұлы ақынның 150 жылдығы тойлаған кезде Елбасы «Егер біз Абайды ертерек оқып-білсек, бүгінгі өтпелі кезеңде жіберіп жатқан кейбір кемшіліктерді қайталамас едік» деп айтқан екен. Абай - қазақ халқының киесі, ары мен намысы, мақтанышы. Алматы мен Астана қалаларын, батыс пен оңтүстік өңірлерді аралап қайтқан көрменің бір бөлігін қала тынысының әр саласын басқарып отырған әріптес бауырларымыз көрсе деген ниетпен әкеліп отырмыз. Театр маусымы ашылған соң игілікті іс Абай театрында жалғасады, - деді Болат Жүнісбеков.

Көрменің ашылуынан кейін Абай музейінде республикалық Абай оқулары басталды.

Жадыра ТӨЛЕГЕНҚЫЗЫ

ҚОҒАМДЫҚ КӨЛІКТІ ҚАДАҒАЛАУ КҮШЕЙТІЛДІ

Қоғамдық көліктердің қызмет көрсету сапасына, техникалық-санитарлық жағдайына қатысты, әсіресе, кешкі мезгілде автобустардың сирек жүруіне байланысты сын-пікірлер қоғам арасында көптеп айтылып жүр. Осыған орай қала әкімі апта сайын қоғамдық көліктерге рейд жүргізуді қолға алған-ды. Шаһар басшысының тікелей қатысуымен өтетін кешкі бақылау дүйсенбі, 6 тамыз күні темір жол бекеті аялдамасында жалғасын тапты. Қала әкімімен рейдке БАҚ өкілдері де шықты.

Рейд барысында тиісті мамандар тарапынан көліктердің техникалық-санитарлық жағдайы, құжаттары, аялдамаға келу уақыты бүге-шігесіне шейін тексерілді. Алдыңғы рейдтен сабақ алды ма, әлде бақылау жұмыстарының жүргізілетіні жөнінде алдын ала құлағдар болды ма, әйтеуір бұл жолы жолаушы тасымалдаушылардан айтарлықтай мін табылмады. Көлік қозғалысына қатысты көңіл құлазытар көріністер орын ала қоймады. Барлығының құжаттары түгел, салон іші тап-тұйнақтай, аялдамаға да бірінен соң бірі, кестеге сай ағылып жатты. Тек бір-екі автобус кестеден ауытқып, діттеген жерге 10 минутқа ерте келіп жетті. Ал белгіленген тәртіп бойынша тасымалдаушыға 5 минут ерте немесе кеш келуге рұқсат етілген. Сондықтан «он минут» үшін автобус жүргізушісі ескерту алды әрі бұл ереже бұзушылық автопарк иесіне жеткізілетін болады. Ең бастысы темір жол бекеті аялдамасына дейін келетін автобустардың барлығы кешкі сағат 21:46-ға дейін жүргенін көріп, қуанып қалдық. 

- Жүргізушілердің кестені, көлік қозғалысы ережелерін бұзғаны, кім ерте я кеш келгені, бәрі-бәрі күнделікті компьютерлік бағдарлама арқылы жазылып отырады және бірден  автопарк басшылығына жіберіледі. Жергілікті полиция, тұтынушылардың құқығын қорғау басқармасының қызметкерлері мен жолаушыларды тасымалдауды басқару орталығы арасында апта сайын қоғамдық көліктерді бақылап, тексеру жөнінде келісім бар. Сол келісім аясында жұмыла жұмыс атқарудамыз, - дейді Семей қаласы жолаушылар тасымалдауды басқару орталығының директоры Бейсенғазы Тастекеев.

Естеріңізде болса, Семейдің қоғамдық көліктері жаңа бағыт кестесі бойынша жүре бастаған-ды. Алайда жолаушы тасымалдаушылар бұл жаңалыққа аса қуана қойған жоқ. Себебі жаңа кестеге сәйкес, олар түнгі сағат 23.00-ге дейін қатынауы тиіс еді.

- Әрине, жаңадан бекітілген кесте қоғамдық көлік тасымалдаушылардың көңілінен шықпады. Сондықтан ол жағын қайта қарастырып жатырмыз. Алғашқы кесте арқылы жұмыс уақытын 23.00-де аяқтауды көздеген едік. Бірақ белгілі болғандай, ол мезгілде тұрғындардың басым бөлігі автобусқа мінбейді. Бүгінгі рейдті қорытындылай келе, қоғамдық көліктердің жұмысын сағат 22.00-де тоқтату жоспарда бар. Мұнымен жүргізушілер де келісіп отыр, - дейді қала әкімі Ермак Сәлімов БАҚ өкілдерімен сұхбат барысында.

Иә, тасымалдаушылардың жаңа кестеге үрке қарауы орынды да. Таң атқаннан қас қарайғанға дейін көлік тізгіндеу оңай емесін қарапайым халық та, жергілікті билік те жақсы түсінеді. Сөз соңында қала әкімі жүргізушілер мен кондукторлардың жұмысын оңтайландыру мақсатында, ҚР Еңбек Кодексіне сәйкес, екі ауысымда жұмыс істеуді қарастыратынын жеткізді.

Жібек СЕРҒАЗЫ

ТОНАЛМАҒАН «АЛТЫН АДАМ»

 Елеке сазы жайлауынан табылды   

Жәдігердің құндысы қолымызда, ағайын! Тарбағатайдың Елеке сазы жайлауынан тоналмай, бүтін күйінде сақталған екінші Алтын адам табылды. Бұл ретте «Екінші Алтын адам» деп баса мән беріп отырғанымыздың да өзіндік себебі бар. Білесіздер, 1969 жылы археолог Кемел Ақышев тапқан Есіктегі Алтын адамнан кейін табылған Алтын адамдардың барлығы тоналған еді. Сондықтан бүтін табылған жәдігердің тарих үшін алар орны да ерекше болмақ. Тоналмаған Алтын адам Өскемендегі облыстық тарихи-өлкетану музейінде БАҚ өкілдерінің назарына ұсынылды.

Елеке сазындағы қазба жұмыстарына жетекшілік етіп, басы-қасында болған белгілі археолог Зейнолла Самашев, Алтын адамның өмір сүрген кезеңі біздің заманымызға дейінгі 8 ғасыр екенін айтады. Таңқаларлығы, Тарбағатайдан табылған Алтын адам еш бүлінбеген, сол қалпында сақталған. Оның алтын қорамсағы, қанжарының қабы, бас және үстіндегі киімі алтын ою-өрнектермен безендіріліп, етігі ұсақ алтын моншақтармен көмкерілген, мойнына тағылған алқасы да алтыннан жасалған. Археологтердің сөзіне қарағанда, бұл бұйымдар  жерленген адамның әлеуметтік мәртебесінің жоғары екенін аңғартады.

Қорғаннан табылған құнды жәдігер көптеген аспектілер бойынша тарих сырын ашуға жол ашады. Біріншіден, бұл ерте сақ дәуірінде жерленген әрі тоналмаған Алтын адам. Екіншіден, оның сүйектері де, алтынмен апталған бұйымдары да жақсы сақталған.

- Реставрация жасау, ДНК-сын, антропологиялық мәліметтерді зерттеу бойынша алда үлкен шаруаларды атқару міндеті тұр. Қазір біз жерленген адамның денесі мумияланған екенін және мүрдесінде күнді, іс-қимылды, мәңгілікті бейнелейтін түрлі белгілер бар екенін айта аламыз. Ең бастысы, табылған жәдігердің көмегімен сол заман халықтарының тұрмыс-салты туралы аса құнды ақпараттарға қол жеткіземіз. Бұған дейін қазылып алынған Алтын адамдардың ДНК-сымен салыстыра отырып, қандай ерекшеліктер, ұқсастықтар я болмаса айырмашылықтар барын анықтайтын боламыз, - дейді археолог Зейнолла Самашев.

Айта кетерлік жайт, антропология мен сүйектерді толыққанды зерттеу үшін Ресей Ғылым академиясы этнология және антропология институтының қызметкерлері де жұмылдырылған екен. Ғалымдар адамның қаңқасы арқылы, оның ер адам екенін әрі  биологиялық жасы шамамен 17-18-дерде болғанын болжауда. Сондай-ақ ресейлік антропологтар Алтын адамның ешқандай жарақат алмағанын, сүйектері бірнеше жерден тесілгенін айтады. 

Облыс орталығындағы тарихи-өлкетану музейінде өткен Алтын адамның таныстырылымына Шығыс Қазақстан облысының әкімі Даниал Ахметов арнайы келді.

- Бұл нағыз сүйінші жаңалық. Елімізге аты мәшһүр археолог Зейнолла Самашев ерекше жаңалық ашты. Бұл байтақ еліміздің байлығына қосылған өлшеусіз үлес. Осыдан-ақ сол дәуірде өмір сүрген ата-бабаларымыздың индустриялдық мәдениеті, технологиясы қаншалықты жоғары болғанын аңғару қиын емес. Құнды жәдігерге реставрация жасалады. Елеке сазы жайлауының Алтын адам табылған аумағы қоршалып, мемлекет қамқорлығына алады, маңайына күзет қойылады,- деді облыс әкімі Даниал Кенжетайұлы. 

Оқырмандардың есіне сала кетейік, аталмыш қорған археология саласындағы ғылыми-зерттеу жұмыстарын дамытудың үш жылдық бағдарламасы шеңберінде зерттелуде. Археологтердің болжамынша, Елеке сазы аумағында 300-ге тарта қорғандар бар. Олардың барлығы бағдарлама аясында зерттеліп, зерделенетін болады. Ол енді алдағы күннің еншісінде.

Жібек СЕРҒАЗЫ

Меншік иесі: «Семей таңы – Вести Семей газеттері» ЖШС

Техникалық директор:Қайрат Жолобаев

Бас редактор: Ерзат Жанатұлы

           

Ескерту! Кез келген

материалды көшіру және жариялау

үшін редакцияның арнайы

рұқсатын алу қажет!

 

Телефон: 8-775-746-46-70,

8-707-372-57-00

Кеңсе тел.: 8-7222-52-36-57