ТОНАЛМАҒАН «АЛТЫН АДАМ»

 Елеке сазы жайлауынан табылды   

Жәдігердің құндысы қолымызда, ағайын! Тарбағатайдың Елеке сазы жайлауынан тоналмай, бүтін күйінде сақталған екінші Алтын адам табылды. Бұл ретте «Екінші Алтын адам» деп баса мән беріп отырғанымыздың да өзіндік себебі бар. Білесіздер, 1969 жылы археолог Кемел Ақышев тапқан Есіктегі Алтын адамнан кейін табылған Алтын адамдардың барлығы тоналған еді. Сондықтан бүтін табылған жәдігердің тарих үшін алар орны да ерекше болмақ. Тоналмаған Алтын адам Өскемендегі облыстық тарихи-өлкетану музейінде БАҚ өкілдерінің назарына ұсынылды.

Елеке сазындағы қазба жұмыстарына жетекшілік етіп, басы-қасында болған белгілі археолог Зейнолла Самашев, Алтын адамның өмір сүрген кезеңі біздің заманымызға дейінгі 8 ғасыр екенін айтады. Таңқаларлығы, Тарбағатайдан табылған Алтын адам еш бүлінбеген, сол қалпында сақталған. Оның алтын қорамсағы, қанжарының қабы, бас және үстіндегі киімі алтын ою-өрнектермен безендіріліп, етігі ұсақ алтын моншақтармен көмкерілген, мойнына тағылған алқасы да алтыннан жасалған. Археологтердің сөзіне қарағанда, бұл бұйымдар  жерленген адамның әлеуметтік мәртебесінің жоғары екенін аңғартады.

Қорғаннан табылған құнды жәдігер көптеген аспектілер бойынша тарих сырын ашуға жол ашады. Біріншіден, бұл ерте сақ дәуірінде жерленген әрі тоналмаған Алтын адам. Екіншіден, оның сүйектері де, алтынмен апталған бұйымдары да жақсы сақталған.

- Реставрация жасау, ДНК-сын, антропологиялық мәліметтерді зерттеу бойынша алда үлкен шаруаларды атқару міндеті тұр. Қазір біз жерленген адамның денесі мумияланған екенін және мүрдесінде күнді, іс-қимылды, мәңгілікті бейнелейтін түрлі белгілер бар екенін айта аламыз. Ең бастысы, табылған жәдігердің көмегімен сол заман халықтарының тұрмыс-салты туралы аса құнды ақпараттарға қол жеткіземіз. Бұған дейін қазылып алынған Алтын адамдардың ДНК-сымен салыстыра отырып, қандай ерекшеліктер, ұқсастықтар я болмаса айырмашылықтар барын анықтайтын боламыз, - дейді археолог Зейнолла Самашев.

Айта кетерлік жайт, антропология мен сүйектерді толыққанды зерттеу үшін Ресей Ғылым академиясы этнология және антропология институтының қызметкерлері де жұмылдырылған екен. Ғалымдар адамның қаңқасы арқылы, оның ер адам екенін әрі  биологиялық жасы шамамен 17-18-дерде болғанын болжауда. Сондай-ақ ресейлік антропологтар Алтын адамның ешқандай жарақат алмағанын, сүйектері бірнеше жерден тесілгенін айтады. 

Облыс орталығындағы тарихи-өлкетану музейінде өткен Алтын адамның таныстырылымына Шығыс Қазақстан облысының әкімі Даниал Ахметов арнайы келді.

- Бұл нағыз сүйінші жаңалық. Елімізге аты мәшһүр археолог Зейнолла Самашев ерекше жаңалық ашты. Бұл байтақ еліміздің байлығына қосылған өлшеусіз үлес. Осыдан-ақ сол дәуірде өмір сүрген ата-бабаларымыздың индустриялдық мәдениеті, технологиясы қаншалықты жоғары болғанын аңғару қиын емес. Құнды жәдігерге реставрация жасалады. Елеке сазы жайлауының Алтын адам табылған аумағы қоршалып, мемлекет қамқорлығына алады, маңайына күзет қойылады,- деді облыс әкімі Даниал Кенжетайұлы. 

Оқырмандардың есіне сала кетейік, аталмыш қорған археология саласындағы ғылыми-зерттеу жұмыстарын дамытудың үш жылдық бағдарламасы шеңберінде зерттелуде. Археологтердің болжамынша, Елеке сазы аумағында 300-ге тарта қорғандар бар. Олардың барлығы бағдарлама аясында зерттеліп, зерделенетін болады. Ол енді алдағы күннің еншісінде.

Жібек СЕРҒАЗЫ

Пікір қосу


Қорғау коды
Жаңарту

Меншік иесі: «Семей таңы – Вести Семей газеттері» ЖШС

Техникалық директор:Қайрат Жолобаев

Бас редактор: Ерзат Жанатұлы

           

Ескерту! Кез келген

материалды көшіру және жариялау

үшін редакцияның арнайы

рұқсатын алу қажет!

 

Телефон: 8-775-746-46-70,

8-707-372-57-00

Кеңсе тел.: 8-7222-52-36-57