ПАТРИОТИЗМ мен ПОПУЛИЗМДІ АЖЫРАТА АЛАМЫЗ БА?

Зайсанда болған оқиғаға сырттан қарағанда не көрдік?

Соңғы кездері ереуілші елге айналып кеттік... Үйде теледидардың пультін басудан басқа ермегі жоқ, жатып алып билікпен алысатын, жағдайы өзінен жақсылардың бәрін «ұры» деп кіжініп, бет қаратпай өршеленетін диван батырлардың «ереуіл» деген сөзді естісе, еліріп кететінін байқап жүрміз. Дегенмен Зайсанда болған оқиғаға орай «бұл ән бұрынғыдан өзгерек» деген тіркесті қолданған дұрысырақ болар...

Сонымен, ақпанның 19-20 күндері Зайсанда болып жатқан жағдай ватсап желісі арқылы жан-жаққа тарап жатты. «Ереуіл» деген сөзге етіміз үйреніп алды десек те, осы жолы, өзге емес, өзіміздің Зайсан жерінде болып жатқан жағдайға немқұрайлы қарай алмай, күн ұзақ алаңдаулы болдық... Бүкіл әлемді үрейлендіріп отырған тажал – тәжвирусты жұқтырудан сақтанған халықтың наразылығын теріс деп айтуға келмес. Газетіміздің өткен санында Зайсанда болған бұл жағдайды егжей-тегжейлі баяндап, жеткізгендіктен, бүгін қайталап жату артық болар.
Зайсандағы оқиға қазақылықтың қаймағы бұзылмаған, ел бірлігін басты байлығым деп санайтын, биліктің айтқанын имандай ұйып тыңдап, сөзге тоқтай білетін ауылда жатқан тәубешіл халық, бұрынғыдай емес, тым кінәмшіл, тым күмәншіл болып кеткен бе деген ойға қалдырды.
- Шекара жабылсын!
- Өзіміздің 5 азаматымыз кірсін, бірақ Алматы немесе Астана сияқты қалалардағы арнайы жабдықталған денсаулық сақтау мекемесіне жеткізіңіздер!
- Қытай елінің 42 азаматы қауіп сейілгенше өз еліне қайтарылсын. Жолымыз жөнделмесе де жүре берейік. Коронавирусты жұқтырмасақ болды.
- Әкім мырза, шекараның жабылуына нақты көзімізді жеткізейік. Біздің талабымыз осы,- деген сияқты өтініштерін жеткізді. Қолдарына микрофон тигендер өкпе-реніштерін қарша боратты.
Шырылдаған халықтың жанайқайы заңды... Жергілікті әкімдік қызметкерлері мен депутаттар тарапынан көшеге топталып шыққан тұрғындардың сөзіне құлақ түруге ынталы жанның болмауы наразылықты күшейте түсті. Бұл оқиға аудандағы халық пен билік арасында байланыстың жоқтығын анық аңғартты. Ресми биліктен қолдау болмаған осы «оңтайлы» сәтті пайдаланып өзінің «көшбастаушылық» қабілетін көрсетіп, көзге түсіп қалуға жанталасқан жігітке қарап тұрып аймақ басшысы:
- ...Митингіні жақсы көретін адамдар болады, білемін...- деді.
Даниал Кенжетайұлы әр сөйлеушіні мұқият тыңдады. Басшымын демеді, сөзді бөлмеді. Дүрліккен халықты сөзімен демеп, барынша жұбатып, сабырға шақырды, кемел басшы екендігі әр сөзінен байқалып тұрды.
Естір құлақ, түсінер түйсік болса, «митингіні жақсы көретін адамдар болады» деген сөздің астарында көп мағына жатыр. Айқай-шуды, бүлікті жаны сүйеді деген жақсы атақ емес... Халықтың қамын ойлағансып, көп арасынан суырылып шығып билікке қарсы сөз айту арқылы эмоцияның жетегінде тұрған көпшілікті өзіне қаратып алуға тырысатын популизм бүгін ескірді, халық шынайылықты бағалайды десек те, ел арасында әлі де бар екендігі Зайсандағы оқиға кезінде анық байқалды. Ешкім ұсынбаса да өзін-өзі көшбасшы тағайындап алған жас жігіт болған оқиғаның сиясы кеппей жатып, «халқым депутат бол, құрметті азамат бол» деген ұсыныс жасап жатыр» деп, әлеуметтік желі арқылы ауызға сөз салып, ватсап желісі арқылы өзінің «ерлігін» өлеңге айналдырып, қандай да бір билікке жетудің науқанын дереу бастап кетті. Мұндай жағдайда жүрегіндегі тәртіп сақшысы қырағы, парасат-пайымы орнықты адамның еліргенге ермейтіні белгілі. Ғылымда тәуелділік, тобырлық психология деп аталатын осындай жағдайдың зардабын өз заманында «бас-басына би болған өңкей қиқым» деп Абайдан артық жеткізіп айтқан жан кемде-кем шығар...
Жайсаң мекенде жалаң ұранмен жұрттың назарын өзіне барынша аударуға тырысып баққан жас жігіттің қылығынан бұрқырап тұрған популизмді көрдік. Әсіресе шекарадағы мұнараға шығып алып, дыбыс күшейткішпен: «Халқым...»- деп даурығып, орнықтылығы қалыптасуға тиісті орда бұзар жаста желпілдеп жүрген азаматтың жеңілтек қылығынан елдің бүгінгі жанайқайына жаны ауырып жүрген адамды емес, ыңғайы келіп тұрғанда көзге түсіп қалуға тырысқан, өз имиджін көтеру мақсатын көздеген «жалаңаш патриотты» көрдік.

Қайырлы таң менің туған ауылым,
Намысшыл туған бар ұлың.
Қайраған қайсар ұл-қызың,
Қайтарды қытай дауылын.

Қазақта небір заңғар көп,
Сөйлеген шешен нарлар көп.
Тас түлек болып түлеткен,
Өзіңде тудым арман жоқ.

Отырмын бүгін мұнарлап,
Сартерек саған жыр арнап.
Сенде де арман жоқ шығар,
Халқыңда тұрды Еркебұлан деп ұрандап.

Тілімде тұрса тақылдап,
Жұрт айтты шіркін батыр-ақ.
Бойыма қуат күш берген,
Киелі туған топырақ!!!

24.02.20

Еркебұлан Зағыпаров

WhatsApp байланысы арқылы тараған өлеңді еш өзгеріссіз ұсынып отырмыз.


Facebook әлеуметтік желісінен

Осы сәттерде Абайдың:
Бас-басына би болған өңкей қиқым,
Мінеки, бұзған жоқ па елдің сиқын?
Өздеріңді түзелер дей алмаймын,
Өз қолыңнан кеткен соң енді өз ырқың,-
дегені еріксіз ойға оралады.
Абай бұл жерде бірлігі жоқ елдің берекесі кететінін айтып отыр. Жастардың бойынан патриотизмді көргіміз-ақ келеді. Популизмге құмарлықтың басымдығы алаңдатады. Жоғарыдағы мысал - соның бір айғағы.

ЗАЙСАНДАҒЫ НАРАЗЫЛЫҚ

Немесе оқиғадан кейінгі ой

Зайсан ауданында орын алған оқиға әлеуметтік желіде  «ЕРЕУІЛ» деп жазылып жатыр. Ереуіл деген тым артықтау  болар, бұл  бір оқиғаға байланысты болған наразылық  шарасы  деп есептейміз.

Сонымен, 19 ақпан күні шығыстың Майқапшағай кеденіне жақын орналасқан Қытаймен шекаралас жатқан Зайсан ауданындағы Сарытерек және Айнабұлақ ауылдары тұрғындарының шекарадан өтетін коронавирус дертіне шалдыққан науқастарды жергілікті ауруханаға жатқызуға орын дайындалып жатыр деген сыбысты естіп наразылыққа шыққанын әлеуметтік желі арқылы білдік.
Жоғары жақтан түскен бұйрық негізінде Майқапшағай шекара бекетінен бері қарай өткен азаматтар жергілікті амбулаторияға 14 күнге жатқызылып, бақылау жасалатыны, тіпті төсектер кіргізіліп қойғаны да видео арқылы халыққа көзді ашып-жұмғанша тарап кетті. Айнабұлақ және Сарытерек ауылдары тұрғындары: «Мұны аудан басшылығы бізге неге алдын ала ескертпеді? Неге түсіндіріп айтпайды? Біз бұған қарсымыз!»- деп, өз наразылықтарын жеткізуге түс ауа көшеге шығып, Зайсан ауданы әкімінің келуін талап еткен. Өкінішке орай, халық қанша күткенімен, Серік Ақтанов Сарытерек ауылындағы кездесуге келмеген. Ал Айнабұлақта, ұзақ күттіріп барып, түн ортасында төбе көрсеткен...
Жағдайды естіген облыс басшысы Даниал Ахметов Қытаймен шекарада жатқан Зайсанға дереу жетті. Халықтың ортасында болып, жиналған көпшіліктің наразылығын мұқият тыңдады. Шындық бүкпесіз айтылды. Елдің аузына ешкім қақпақ қоймады. Облыс әкімі екі күн бойғы уақытын зайсандықтардың ортасында өткізді. Халықтың пікіріне зейін қоя отырып, мәселелердің шешілуіне мұрындық болған аймақ басшысы Даниал Кенжетайұлы көпшілікпен ашық әңгімеге, конструктивті диалогқа әзір екенін байқатты.
- Қазіргі уақытта Қытай шекарасынан бірде-бір кісі өткен жоқ. Бірден айтайын, шекарадан басқа елдің азаматтары өтпейді де. Біз шекарадан тек қазақстандықтарды ғана өткізуіміз керек. Өйткені олар біздің елдің азаматтары. Олардың денсаулығы 14 күн бақылауда болуы керек, - деді облыс әкімі.
Аймақ басшысына аудан тұрғындары: «Кеше аудан әкімін сағат 3-тен бастап күттік. Түнгі сағат 11 жарымда Айнабұлаққа ғана келді. Жергілікті билік халықпен санаспайды», «Қытайдан келетіндерді неге ауыл ауруханасына орналастырмақ?», «Біз шекараның жабылуын талап етеміз!», «Ешқандай да карантин өткізуге жол бермейміз, Қытаймен шекара жабылсын. Зайсанда жол жөндеу жұмысында жүрген 42 Қытай Халық Республикасының азаматы еліне қайтарылсын!» деген талаптарын қойды. Ең басты наразылық шекараның жабылмауына байланысты болған сияқты.
Халық талабы орындалды. Шекара жабылды. Бұл орайда облыс басшылығының халықтың ортасына жедел жетіп, тұрғындарға барлық жағдайды түсіндіруінің көмегі көп болды.
Сонымен, Зайсанда болған жағдайдан қандай ой түюге болады?
Аудан әкімі Сарытерек ауылы тұрғындары шақырғанда келмеді. Тек түнгі сағат 11-ден асқанда, халықтың талабы күшейіп кеткенде Айнабұлаққа жеткенін жоғарыда айтып кеттік. Бұл жағдай Серік Ақтановтың елге бас болуға жарамсыздығын байқатты. Санада жауап іздеген сауал көп... Осындай сын сағатта ауданнан сайланған мәслихат депутаттары, олардың хатшысы Дәулет Ыдырышев, «Nur Otan» партиясы филиалы төрағасының орынбасары Меруерт Қайрақова, аудан әкімінің орынбасары, коронавирусқа қарсы штабтың жетекшісі Миргүл Сапарғалиева, ішкі саясат бөлімінің басшысы Нұрлыбек Қалибаев қайда болды? Облыс әкімі: «Ағайын, мен халықтан биік емеспін, Сіздермен біргемін, бұл - ортақ мәселе!»- деп, үрейленген елді сабырға шақырды. Халық сөзге тоқтады. Шын мәнінде, жергілікті билік тарапынан осы сөзді айтып, халықтың ортасында болатын жан табылмағаны аудандағы кадрлардың әлсіздігін аңғартпай ма? Зайсандағы наразылық ауданда идеологиялық жұмыстың жоқтығын анық көрсетті. Ендеше, жоғарыда аттары аталған тиісті салаға жауапты қызметкерлер түгелдей жұмыстан кетулері керек деп есептейміз.
Көңілге көлеңке түсірген тағы бір жағдайды айтпай кетуге болмайтын сияқты. Зайсан ауданына арнайы жасақтың келіп жатқанын әлеуметтік желіден көргенде «әттең-ай» дегенімізді жасырмаймыз. Арнайы жасақтың жеткізілуі биліктің әлсіздігін аңғартпай ма?.. Халық соғысқа шыққан жоқ. Тәртіп бұзушылық та байқалмады. Тек бейбіт түрде билікке талап қоюға келген тұрғындармен арадағы жағдайды арнайы жасақтың келуімен ушықтырып алу қаупі болғанына да келешекте назар аудару қажет болар.
Әлеуметтік желіде тараған видеожазбадан сол маңда жүрген ел-жұрттың «спецназды неге әкеп жатыр?» деп сұраған дауыстары да естіліп жатты.

Осы оқиға кезінде зайсандықтар биліктен жасқанбай талаптарын айтып, орындатты десек те, бүгін үнсіз қалуға болмайтын келеңсіз көріністер де назарымыздан тыс қалмады. Мысалы, қолына дыбыс күшейткішті ұстап көш бастап, белсенді болып жүрген зайсандық бауырымыз Еркебұланның және бірқатар ауыл тұрғындарының облыс басшысымен кездесуде жарыса сөйлеп, «басқа шауып, төске өрлеген» тым еркін қылықтарын көріп, халқымыздың бүгінгі ұрпағы үлкенді құрметтеп, басшыны сыйлайтын, бір ауыз сөзге тоқтайтын асыл қасиетінен айырылып бара жатқан жоқ па деп қапа болдық...

Риза МОЛДАШЕВА

ЗАЙНУЛДИННІҢ ОРАЛУЫ немесе АҚТАНОВТЫҢ «АҚЫРЫ»

Сонымен, зайсандықтар он айға жуық уақыт «тамашалаған» «Ақтановтың ақыры» атты «сериал» кеше аяқталды. Ауданды 10 айға жуық уақыт басқарған Серік Ақтанов қызметінен кетті.

Зайсанды басқаруға келген алғашқы күннен-ақ көптің емес, жекенің мүддесін ойлап әрекет еткен әкімнің жүйесіз жұмысын айта-айта жүйкесі тозған тұрғындар, биліктің заңсыз талабын орындаудан зәрезап болған жергілікті шенеуніктер, мұңын айтып баратын жан таппаған қарапайым халық, әділдіктен күдер үзіп, құқығы тапталған азаматтар Ақтановтың қызметтен кетуін көптен күткен болатын. (Тарысы бардың тауығы болып күнелтетіндерден басқа...)
Сәл шегініс жасасақ, 2019 жылдың 15 сәуірі - Серік Қасымбекұлы Ақтанов Зайсан ауданына әкімдік қызметке тағайындалған күн. 1960 жылғы 1 тамызда Қытай Халық Республикасында туғанымен, балалық шағы осы Зайсан ауданында өткен азамат. Өскемен жол-құрылыс институтын және Сібір мемлекеттік жол-автомобиль академиясын тамамдаған Серік Ақтанов қызметке кіріскен алғашқы күннен–ақ ауданда берекесіздік белең алды. Әкімдікте көп жылдар бойы жұмыс істеп жүрген қызметкерлер қысқарып немесе төмендетіліп, олардың орындарына саланы басқаруда тәжірибесі жоқ Алматы мен Өскеменнен келген азаматтар жайғасты. Ауылдық округ әкімдері аудан басшысының «Мемлекеттік сату және сатып алу туралы» Заң талаптарына қайшы тапсырмасын орындаудан бас тарта алмай, жаппай айыппұл төледі. Ауыл халқының мал жайылатын жерін жеке кәсіпкерге алып беру фактісіне байланысты сот шешімін орындау кезінде де ауданның кеше ауысқан басшысы «бармақ басты, көз қысты» әрекеттерге жол бергенін бұрын да жазғанбыз. Бюджет қаржысын ысырап ету фактілеріне байланысты ақиқатты айтқан адамдардың үстінен Ақтанов пен оның орынбасары сотқа шағым түсіріп, моральдық шығын талап еткені әлі де аяқталмаған істердің қатарында. Ал бұрын-соңды болмаған ең сұмдық оқиға - Серік Қасымбекұлының өзіне түн қараңғылығында шабуыл жасалды деп бірнеше адамның үстінен құқық қорғау органдарына арыз түсіргені... Зайсандықтар елдегі осы келеңсіздіктерді жоғары билікке жазбады емес, жазды. Бірнеше мәрте тексеру де болды... Алайда, «Құланның қасуына - мылтықтың басуы» дегендей, 19 ақпан күнгі Зайсандағы оқиға болмаса, Ақтанов мырза әлі де отыра берер ме еді, кім білсін...
10 ай уақыт бұрын өз жерлесіміз келді деп қуана қарсы алған зайсандықтар Серік Ақтанов қызметтен кеткенде терең тыныс алған сияқты...
Сонымен, Зайсан ауданының әкімі қызметіне осы елдің өз перзенті СЕРІК ЗИНАБЕКҰЛЫ ЗАЙНУЛДИН тағайындалды. Серік Зинабекұлы 2010 – 2013 жылдары Зайсан ауданында әкім болып, 2013 жылдың маусым айынан бастап соңғы 7 жылдан артық уақыт аймағымыздағы ең ірі аудан Үржарға басшылық жасады.
Биліктің астауынан су ішкен басшылар да әр алуан болып келеді. Әсіресе шуы көп, науқаны басылмайтын әкімдіктің шаруасы оңай емес. Зайсанды Серік Зайнулдиннен кейін, 2013-2016 жылдар аралығында, марқұм Алмас Оңдаханов, 2016 жылдың маусымы мен 2019 жылдың наурызы аралығында осы ауданның өз тумасы Темірбек Қасымжанов, ал 2019 жылдың сәуір айынан бері Серік Ақтанов басқарған болатын. Біздің байқауымызша, Зайсанда әкім болғандардың арасында халық тарапынан қайта келуін қош көру абыройы бұйырған жалғыз әкім әзірге Серік Зайнулдин сияқты. Зайсанды басқарған әкімдердің ішінде есімі ел арасында ерекше аталады. Егер сенімді ақтамаса, елдің көңілінен шықпаса, іскерлігін дәлелдемесе, бір ауданға екінші мәрте әкімдікке тағайындалар ма еді? Нақты айтқанда, халық қабылдар ма еді?
Іскерлігі арқасында қай ауданда болмасын басшылық қызметін абыроймен атқарып, өзіне сеніп тапсырылған жұмысты орындауда жеткілікті тәжірибе жинақтаған азамат. Біздің байқағанымыз, Зайсанға келген басшылардың барлығын жергілікті тұрғындар Серік Зайнулдинмен салыстырады. «Секең әкім болып тұрғанда басқаша болатын...», «көше гүлге оранып тұрушы еді...», «қала мен ауыл Зайнулдиннің кезінде тап-таза болатын...» деген сияқты сөздерді жиі естиміз. Қысқасы, бұл азамат - Зайсан ауданының халқы үшін жақсы әкімнің үлгісі.
Жерінің көлемі мен халқының саны жағынан аймағымыздағы ең үлкен өңір, бұрынғы Семей облысына қараған Үржар, Таскескен, Мақаншы атты үш ауданға басшылық жасау оңай іс емес екендігі белгілі. Серік Зинабекұлы Үржарда да жанкешті еңбек етті. Жеті жыл Үржар сияқты үлкен өңірді басқару мамықтай жұмсақ, тақтайдай тегіс болды деп айтуға келмес. Алайда көпшілік қолға алған ісін абыроймен жүргізе алатын еңбекқор азаматты қолдады. Өйткені халыққа жақын басшы болды. Ел ішінде өз ісін бастауға ынталы жан байқаса, мемлекеттік бағдарламалар шеңберінде кәсіпке тартты. Баспанасызға баспана берді. Жан жылуын қажет еткен жанұяларға көмек беруде халықты жұдырықтай жұмылдырды. Айдынды Алакөлдің жағалауын адам танымастай өзгертіп, қазақстандық туризмді дамытуға елеулі үлес қосты. Ауыл-аймақты гүлдендірді. Ең бастысы, Зайнулдин басшылық жасаған жылдары Үржар ауданының экономикасы қарқынды дамыды. Басшыларының ісіне сүйсінген Айжарық сынды ақындары:
Өмір тәтті боп тұрады дос күнде,
Ере бермес ерсің жөнсіз көшкінге,
Парасатпен пайымдайтын әрнені,
Азаматсың ұқсамайтын ешкімге!-
деп жыр арнады.
Жеті жылдан артық уақытта Серік Зинабекұлы Үржар өңірінің бел баласына айналып кетті. Ақ жаулықты аналар көрген жерде ақ тілегін арнап, ақ сақалды қариялар ақ батасын беруден тынған емес. Ал әріптестері талап қойғыш та еңбекқор басшымен қызмет істегендерін мақтанышпен айтады.

Ел арасында «Ер екеніңді білейін, Зайсанды басқарып көр!» деген сөзді жиі естиміз. Бұл зайсандықтардың басшыға талап қойғыштығын меңзесе керек. Сол жайсаң мекен Зайсанның тұрғындары Серік Зинабекұлы елге басшылыққа қайта оралады дегенді естігеннен–ақ бір-бірінен сүйінші сұрап, ерекше қуанышты күйде болды. Халық Серік Зайнулдинді туған жерінің адал перзенті деп біледі. Бейбіт заманның бесігінде ұрпақ өрбітіп, ұлан-байтақ қазақ даласының шығыстағы шетін мекендеп жатқан Зайсан елі енді өздерінің адал перзенттерінің алақан жылуымен көркейе түсері анық.
Ендеше, ел-жұртының шынайы ыстық ықыласына бөленген «ЕЛІМ» деген ерге «ЕРІМ» деген ел қолдау көрсетіп, Зайсан жерінің мәртебесі әрдайым биіктей берсін деп тілейік.

Риза АСАНҚЫЗЫ

АБАЙ МІНГЕН ТРАМВАЙ

Өтпей тұрған тауарларды жарнамалап дүкендер мен қоғамдық көліктерде өткен-кеткендерге қағаз таратып көшеде жүргендерді көрсек, таңғалмаймыз-ау. Ал Абайды осы өтпей тұрған тауардың деңгейіне түсірген сұмдықты кім көрген! Бұл бастаманың авторы - сол баяғы Өскеменнің әкімдігі.

Желіде жарық көрген мына ақпаратқа назар аударайық: «Осы аптада Өскеменде «Абай» трамвайы жолға шықты. Трамвайдың алғашқы жолаушыларымен бірге қала әкімі Жақсылық Омар көпшілікті Абай жылымен құттықтап, халықпен еркін әңгімелесіп, Абай мұрасын оқып, танысуға шақырды. Ал Оралхан Бөкей атындағы орталық қалалық кітапхананың қызметкерлері жолаушыларға ақын-ның «Қара сөздері» кітабын және шығармаларының үзінділері жазылған күнтізбелерді тарту етті... Осылай Абай Құнанбайұлының 175 жылдық мерейтойында Өскемен қаласындағы №3 әдеби трамвай жолаушыларды тасымалдап қана қоймай, рухани білімдерін байытуға да ықпал ететін болады».
Бұл апта басында әлеуметтік желіні жаулап алған жаңалықтардың қатарында болды.
Басқаларды қайдам, мына масқараны көріп, не күлерімді, не жыларымды білмей қалдым. Соңғы кездері Абайды айтып «айқайлаған» әпенді «данышпандар» қаптап кетті. Олар әңгімесін «Абай айтқан ғой...» деп бастайтын болған.
Өйткені бүгін Абай - ТРЕНД!!!
Өкінішке орай, ақынның «бес дұш-паны» мен «бес асылын» оқымаған, оқыса да санасына тоқымаған «данышпандар» Абай арқылы өздерін жарнамалап қалуға асығуда.
Сонымен, облыс орталығындағы бас ақынның суреті салынған трамвайға отырып, өскемендіктердің Абай ілімін саналарына қалай сіңіріп жатқанын өз көзімізбен көру үшін бір сағаттай уақыт қоғамдық көлікпен жүріп қайттық. Ұлты қазақ емес бір қарт ана, жанында көзәйнегі жоқтықтан болар, таратып берген парақшаны көзіне жақындатып өзінің аялдамасына жеткенше ары-бері аударды да, межелі жеріне келген соң тастай салып, есікке беттеді. Қолындағы қағазы отырған жерінде қалды. Көп кешікпей трамвай салоны Абай бейнеленген қағаздармен ыбырсып, қоқысқа толып кетті...
Ақын мұрасын насихаттау мақсатында жазылған жарнама қағазды қолдарына алып түскендердің аялдамадағы қоқыс жәшігіне лақтырып бара жатқандарын байқадық. Ал біз осы көріністерге қарап тұрып: «Бір жарым ғасырдай уақыт бұрын ұрпағын «бес нәрсеге асық болуға, бес нәрседен қашық болуға» үндеген ақын баба бізден осындай жарнама күтіп пе еді?» деген ойда болдық. Абайды көлікте жарнамалау кімге керек? Науқаншылдыққа беріліп, ерекшеленудің жолында кездесетін осындай келеңсіздіктер неден туындайды? Әрине, көзге түсіп қалуға талпынған кейбір шенеуніктердің асыра сілтеуінің нәтижесі.
Басқа емес, ұлтымыздың данасы Абай хақында бірдеңе айтқымыз келгенде абайлау керектігін ұмытып кететініміз өкінішті-ақ. Науқаншылдық соңғы кездері қазақтың ұлттық мінезіне айналып кеткен сияқы. Жасыратыны жоқ, бүгінгі әңгімені Өскемен қаласының әкімі Жақсылық Омарға ма, әлде Омар мырзаның идеология саласына жетекшілік етіп отырған жауапты қызметкері, талантты ақын Қалқаман Сарин бауырыма арнасам ба екен деген екі ұдай күйде отырмын...
Айналайын бауырларым, Абайға табынып, одан пұт жасаудың қажеті жоқ, хакімнің іліміне терең үңіліп, естияр сезіммен қарау керек. Бүкіл көшенің лас, кірін, шаң-тозаңын жинап жолда жүретін қоғамдық көліктің сыртына қазақтың ұлы ойшылының, бас ақынының бейнесін салуды Абай рухына көрсетілген құрмет емес, мазақ деп есептеймін.
Абайға келгенде ТАЗАЛЫҚ керек... (Егер осы науқандарың ақынның мерейтой жылында Өскеменнің 60 пайызын Абайдың тілінде сөйлетіп жіберуге ықпал етсе, өздеріңнен бас иіп, кешірім сұрауға дайынмын...)

Абай мінген трамвайдың артынан қарап біраз тұрып қалдым. Ауыр қозғалып, теңселе ұзап бара жатқан трамвайдағы ақын бейнесі қанша уақыт өтсе де әлі санасы өзгермеген, мақтаншақтық пен мал шашпақтық дертінен әлі арылмаған ұрпақтарына «қайран сөзім қор болған!» деп басын шайқап бара жатқандай көрінді...

Риза АСАНҚЫЗЫ

АҚЫН МЕН ӘКІМ НЕМЕСЕ ҚАЛҚАМАНҒА ХАТ

Қалқаман бауырым, желтоқсан айының басында өзіңнің Өскемен қаласы ішкі саясат, мәдениет және тілдерді дамыту бөліміне басшылыққа келгенің жайлы жаңалық келіп жетті.
Білмеймін, бұл қаладан бақ табам ба,
Жабығып жүргендеймін жат ғаламда.
Тарылған көшелері тас қаладан
Тарыдай бір мейірім таппағанда,-
деп у-шуы басым мегаполистен шаршаған ақын тыныштық іздеп туған жерге жеткен шығар деп шамаладық.

Оқырмандарға таныстыра кеткен жөн болар, Қалқаман Айымғазыұлы Сарин 1978 жылы 2 қаңтарда қазіргі Шығыс Қазақстан облысы Абай ауданы Архат ауылында дүниеге келген.
Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі. ҚР Үкіметінің «Дарын» мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты, Қазақстан Республикасы Тұңғыш Президенті – Елбасы Қоры сыйлығының лауреаты, Халықаралық “Шабыт” фестивалінің лауреаты, “Алтын қалам” әдеби сыйлығының жеңімпазы, “Арманымның бейнесі”,“Құс жолындағы керуен” атты жыр жинақтарының авторы. Өскеменге келгенге дейін Шалқар радиосының директоры қызметін атқарған.

Жасыратыны жоқ, аз уақыт шымқаланың бас мұғалімі болып жұмыс істеп қайтқан Абайдың Ақерке Абылайхан атты қызының Өскеменге білім саласын басқаруға келгенін мансапты мақсат еткен адам үшін қалыпты жағдай деп қабылдағанымызбен, шығармашылық ортадан шалғайдағы, орысша сөйлегенде орыстардың өзіне шаң қаптырып, қазақшаға келгенде тегіс жерде сүрінетін шенеуніктердің қатарын өзіңнің толықтыруың таң қалдырды.
Өкінішке орай, Өскемен соңғы жылдары үлкен тақтан үміткер мансапқор жастардың сынақ алаңына айналып кетті. Облыс орталығына басшылық жасаған әкімдердің қылығын көргенде «Әндіжанда бір әпкем бар, бұдан да өткен сорақы» деген сөз тілге жиі оралатын болып жүр... Жақсылық Омарға дейін облыс орталығына басшылық жасаған бір әкім мотоциклмен жұмысқа келіп, грейдердің тізгініне отырып қар тазалап, Қабанбай батырдың жансыз мүсініне мініп алып ескерткіш жуғаннан басқа жұмыс тындырмай, әйтеуір, кетті...

Бүгінгі әкім Жақсылық Омар да біздің аймақ халқына бұрыннан таныс. 1980 жылы 28 қыркүйекте Алматы облысы Алакөл ауданы Үшарал ауылында дүниеге келген. 2001 жылы Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетін тамамдаған. Қазақстанның шығысына Бердібек Сапарбаевпен бірге келген кадрлардың бірі. 2009-2010 жылдары Шығыс Қазақстан облысы әкімінің көмекшісінен бастаған лауазымы облыстық ішкі саясат басқармасы басшысының орынбасары, басшысы, облыстық мәдениет басқармасының басшысы болып жалғасып, 2013 жылғы 27 мамырда Шығыс Қазақстан облысы әкімінің орынбасары қызметіне тағайындалған болатын.

Көпшілік байқап отырған болар, біздің аймақта Жақсылық Омардың мансабы жыл сайын емес, ай сайын өсуде болды. 2016-2018 жылдар аралығында Алматы облысы әкімінің орынбасары қызметін атқарып, 2018 жылдың тамыз айында Өскемен қаласына басшы болып қайта оралды. 

Ақиқатын айтуымыз керек, Жақсылық Омар жайлы да шығысқазақстандықтардың пікірі әр алуан. Қол астындағы қызметкерлерге жайсыз, көңіліне жақпағандардың соңына түсіп, өш алудың шебері деген пікір көп. Таяуда Жақсылықтың Өскеменнің екі әйелін жанжалдың ортасына айдап салғаны жайлы шу шықты. Әкімнің командасы әлеуметтік желіде тараған бұл хабарды жалған деп жоққа шығаруға тырысқанымен, Жақсылық Омарды білетін көпшіліктің көңілінде дәл солай болғанына күмән болмағанын байқадық... Жарнаманы жаны сүйетіні жайлы да халық көп айтады. Ол пікір негізсіз де емес сияқты. Алматы облысы әкімінің орынбасары болып жүргенде «Асар» авто-еріктілер қозғалысын құрып, мүмкіндігі шектеулі алғашқы жолаушыны Жақсылық Омардың өзі сұраған жеріне жеткізіп бергені жайлы суреті қоса берілген ақпарат әлеуметтік желіні әп-сәтте аралап кеткен болатын. Өскеменде қоқыста жатқан Абайдың бас мүсінін 500 мың теңгеге сатып алуы жайлы ақпаратты да Жақсылықтың арзан жарнамаларының қатарына жатқыздық.
Айтпақшы, Жақсылық Омар ішкі саясат басқарамасына басшылық жасап тұрған шақта жасындай жарқ етіп, аққан жұлдыздай ағып түскен талантты ақын Рүстем Есдәулетовтің облыстық театрды басқарғаны көпшілікке белгілі. Ол:
Қашан сенен қазақы от көремін,
Шаршадым сұрағыма жауап іздеп.
Болмашыға ұлымас көкбөрі едім,
Өскеменім!-
деп аз өмір сүрсе де Өскеменінде қазақылықты көре алмай арманда кеткен Рүстем болатын... Сол Рүстемнің қадірін білмеген билік сенің қадіріңді біле қояр ма екен?..
Қалқаман бауырым! Адамзаттың мұңын жүрегіндегі елеуіштен өткізіп, халықтың қажетін жыр қылып сыртқа шығаратын АҚЫНДЫҚ атты бекзат өнер әркімнің еншісіне бұйырмаған. Сол сирек кездесетін қасиет бойына біткен өзің сияқты дарынды ұлдың мансаптың құлы болып, шіреніп тұрған шенеуніктің шекпенінің шетін көтеріп жүгіріп жүруі жараспайтын сияқты... Әлеуметтік желіде күнделікті атқарған жұмыстарын әспеттеумен әбігер болып жүрген бүгінгі биліктің өлең оқуға уақыты жоқ. Өлең жазу еріккенің ісі деп санайтын, романтикадан ада ортада орныңды таба алар ма екенсің... Бәлкім, бұл жоғары лауазымнан үміткер көңіліңнің алғашқы баспалдағы да болар. Алайда сенің Өскеменнің әкімінен әлдеқайда жоғары тұрған өз орның бар екені есіңде болсын! Халықтың билікке қояр талабы көп қым-қиғаш бүгінгідей уақытта, аса биік лауазым болмағанымен, жауапкершілігі көп қызметке келдің. Өз басым «Шымшық сойса да қасапшы сойсын» деген қағиданы дұрыс санаймын...
Ақын бауырым, мен өзіңнің өлеңдеріңді іздеп оқитын жырсүйер қауымның бірімін. Марқұм Фариза Оңғарсынованың сенің өлеңдеріңе жоғары баға бере отырып, саясаттағы сайқалдықтан сақтандырғаны есіңде болар... Ендеше, Жақсылық Омардың сарай сауысқанына айналып кетпей, халық пен билік арасын жақындатып, елдің мұңын билікке жеткізетін шенеунік болуыңа тілектеспін!

Құрметпен, Риза АСАНҚЫЗЫ

Меншік иесі: «Семей таңы – Вести Семей газеттері» ЖШС

Техникалық директор:Қайрат Жолобаев

Бас редактор: Ерзат Жанатұлы

           

Ескерту! Кез келген

материалды көшіру және жариялау

үшін редакцияның арнайы

рұқсатын алу қажет!

 

Телефон: 8-775-746-46-70,

8-707-372-57-00

Кеңсе тел.: 8-7222-52-36-57