ЗЕЙНЕТІҢЕ ҚОР ЖИНА, ҚОР ЖИНАСАҢ МОЛ ЖИНА!

Адам баласы жоспарсыз өмір сүре алмайды ғой. Күнделікті өмірде әр түрлі жағдайға байланысты жоспарлар құратынымыз рас. Мысалы, білім алуды, еңбек етуді, той жасауды, балалардың дүниеге келуін, еңбек демалысын, үй немесе көлік сатып алуды жоспарлаймыз. Әрине, олардың бірі жүзеге асса, бірі аспай жатады.   

Ал зейнетақы туралы ойдан (ол қарттық шақты көз алдымызға елестетеді) бір түрлі аулақ болуға тырысамыз. Бірақ қанша жаста болсаңыз да бәрібір ойлау керек. Егер зейнет жасыңызда лайықты өмір сүруді, сапалы емделуді, жақсы демалуды жоспарлаған болсаңыз ойланбасқа болмайды.     

«Азын-аулақ зейнетақымды қайда жұмсасам екен, коммуналдық төлемдерді төлейін бе әлде дәрі-дәрмек сатып алайын ба? Мүмкін балаларыма азық-түлік сатып алғаным дұрыс шығар?» - деп, тиын санап қалудан құтылуға болады ма?

Болашақта осындай дилеммаға тап болмас үшін, зейнетақы қорының мамандары зейнет жасыңыздағы өміріңіздің қалай болатынын 50 немесе 40 жаста емес, одан да ерте кезде ойлануға кеңес береді. 

Ұрпақтар ынтымақтастығы бойынша қалыптасқан, мемлекеттік бюджеттен төленетін зейнетақыны 1998 жылға дейін еңбек еткен жандар ғана ала алатынын ескере кеткен жөн.    

Мұндай ортақ жүйе жұмыс істеп, салық төлейтін тұрғындардың саны зейнеткерлердің санынан кемінде 4 есе артық болған жағдайда ғана өз жемісін береді екен. Бірақ Қазақстанда мұндай ара-қатынас өткен ғасырдың 90-шы жылдары бұзылған. 

Егер қазіргі таңда кез келген адамнан: «Бүгінгі зейнеткерлер үшін көп салық төлеуге дайынсың ба?» деп сұрасаң, «иә, дайынмын», - деп жауап беруі неғайбыл. Бұл түсінікті де. Өйткені ол неге өзі үшін емес, өзге үшін төлеуі керек? Мүмкін, бүгінгі зейнеткер жас кезінде жарытып жұмыс істемеген шығар. Ал бүгін басқа – кезінде жұмыс істеген зейнеткерлер секілді лайықты зейнетақы алғысы келеді. Бұл әділдікке жата ма? Жоқ!

Мінеки, осыдан барып зейнетақы Қорындағы жеке зейнетақы шотына өзіңнің зейнетақы жинақтарыңды жинау қажеттілігі туындайды. 

Отандық зейнетақы жүйесінің жинақтаушы құрамдаушы міндетті және ерікті деп аталатын екі бөлімнен тұрады.

2017 жылдың басына қарай зейнетақы жүйесінің міндетті бөлігі (10% міндетті зейнетақы жарналары және жұмыс берушілердің зиянды жұмыстармен айналысатын жұмыскерлері үшін өз қаражаты есебінен төлейтін 5%-дық міндетті кәсіптік зейнетақы жарналары) зейнетақы жинақтарында 99,97 пайызды құрады. Ал ерікті зейнетақы жарналарын аударатындардың саны өкінішке қарай өте аз. Бұл салымшылардың бар-жоғы - 0,04 пайызын құрайды.  

Егер медицинаның дамуы арқасында зейнеткерлердің орташа өмір сүру ұзақтығы ұлғайып жатқанын ескерер болсақ, әрине кімнің де болса ауырмай-сырқамай, тоқшылықта ұзақ өмір сүргісі келетіні анық.   

Қазіргі таңда көп адам Еуропа елдерінің зейнеткерлеріне қызыға қарайды. Өйткені олардың зейнет жасындағы өмірі лайықты қамтамасыз етілген. Олар қаржылық жағынан ешкімге тәуелді емес. Ал бұған, оларға мемлекет мол көлемде зейнетақы тағайындағаннан емес, зейнетақы қорына аударылған қаражаттың көлемді болғаны арқасында қол жеткізіп отыр. Оның үстіне батыс елдерінің зейнеткерлері өздерінің қарттық өмірін алдын ала ойластырады. Дамыған елдерде адамдар зейнетақылық жоспарын сонау студенттік кезеңнен бастап құрып, қарттық шаққа арнап өз еріктерімен саналы түрде қор жинай бастайды.  

Мемлекет бұл мәселеде оларға көмектеседі. Қалайша? Зейнетақы жинақтарының негізгі бөлігі жинақталған шақта, адамдарға зейнетақы жинақтарына қосымша ретінде мемлекеттен зейнетақы жәрдемақысы төленіп отырады.   

Ал бізге не кедергі? Зейнет жасына қор жинауда ең үлкен кедергілердің бірі – ол біздің өзіміз. «Уақыт бар ғой, әлі-ақ үлгеремін», - деп жүргеніміз... 

Ол аздай, қолбайлау болатын басқа да маңызды қажеттіліктер туындап жатады. Біресе тұрмыстық техниканы жаңалау керек болып қалады, біресе қарызды қайтару керек немесе көлік сатып алғың келеді. Осылайша қолда бар ақша жұмсала береді...

Тағы бір айта кететін жайт, осы біз неге жалақыны конвертпен алуға келісеміз? Кейде тіпті жұмыс істеуге ерінеміз немесе табыс алсақ та зейнетақы қорына жарна аударғымыз келмейді немесе аударуды ұмытамыз. 

Қанша жерден мықты маман болсаңыз да, айына қанша табыс тапсаңыз да, ерте ме, кеш пе зейнет жасына шығып, белсенді жұмысты тоқтатқан шақта, зейнетақыға деп жинаған ақшаға немесе мемлекеттен төленетін базалық зейнетақыға ғана өмір сүруге тура келеді. Бірақ, оның да мөлшері жинақтаушы зейнетақы жүйесіне қатысу өтіліне тікелей байланысты!

Халықаралық Еңбек Ұйымының стандарттарына сәйкес, зейнетақының мөлшері орташа жалақының 40 пайызынан кем болмауы тиіс. Бұл дегеніңіз, зейнет жасына шыққан азаматтың табысы орташа жалақыдан екі еседен артық азайып кетуі мүмкін. Егер зейнеткер орташа жалақының 40 пайызын алатын болса, әрине оған күнделікті шығындарын азайтуға, өзінің өмір сүру салтын өзгертуге тура келеді. Ал жақсы коэффициент дегеніміз, ол – жалақының 80 және одан жоғары пайызы...

Кімде-кім зейнет жасында лайықты өмір сүргісі келсе, 63 жасқа дейін қанша қаржы жинауы керектігін, жарналардың мөлшерін қаншалықты  ұлғайтып, олардың қаншалықты жиі аударылуы керектігін бүгіннен бастап білуі керек. 

Ал бұл тұрғыда зейнетақы калькуляторының көмегі зор. Оны зейнетақы жүйесінің қатысушысы БЖЗҚ сайтынан көре алады.     

Егер сізде қосымша табыс көзі бар болса, онда олардан зейнетақы қорына аударымдар жасап тұру қажет. Сол табыстарыңыздың ең болмаса 5 пайызын ерікті зейнетақы жарналары ретінде аударуға тырысыңыз.

Зейнетақы капиталын жасау үшін оған соншалықты бір арнайы білім немесе ептілік қажет емес. Алыс жолдың кішкентай қадамнан басталатынындай, зейнетақы капиталыңыз да зейнет жасыңыздағы өміріңізге арнап жинаған алғашқы теңгеден басталады.   

Зейнетақы жинақтарыңыздың сомасы жарналардың сомасына ғана емес, олардың зейнетақы қорына тұрақты түсіп тұруына да байланысты. Өкінішке қарай, зейнетақы жарналарын салымшылардың барлығы бірдей уақтылы аудара бермейді.  

Статистикалық көрсеткіштерге көз жүгір-телік. 2017 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша белсенді салымшылардың жалпы санының 20 пайызы жылына 1 жарнадан 3 жарнаға дейін, 29 пайызы – жылына 4 жарнадан 9 жарнаға дейін, ал 51 пайызы – жылына 10 және одан да көп жарна аударады.

2017 жылдың алғашқы жартысында белсенді салымшылардың 20 пайызы  - 1 жарнадан 2 жарнаға дейін, 38 пайызы – 3 жарнадан 5 жарнаға дейін, ал 42 пайызы – жарналарды ай сайын аударып тұрған.  

Иә, лайықты соманы жинақтау үшін барлық табыс көзінен тұрақты түрде жарналар аударып тұру қажет.

Бұл ретте мемлекеттің өз жауапкершілігінен бас тартпайтынын айта кеткен жөн. Яғни, мемлекет зейнетақының базалық деңгейін (2018 жылдан бастап ол еңбек өтілі мен жинақтақаушы зейнетақы жүйесіне қатысу өтіліне қарай өсетін болады) және зейнетақы жинақтарының сақталу кепілдігін қамтамасыз етеді.  

Тек есіңізде болсын, меншікті зейнетақы капиталыңыздың жиналуына тек өзіңіз ғана жауаптысыз!

Тимур РАЕВ.

«АТЫҢ ШЫҚПАСА ЖЕР ӨРТЕ» НЕМЕСЕ ЭНЕРГЕТИКАЛЫҚ КОМПАНИЯНЫҢ СОЙЫЛЫН КІМ СОҒЫП ЖҮР?

Семейдегі Паровозная көшесіндегі жаяу жүргіншілер жолын жөндеу мәселесі үш жылдан бері шешімін таппай келеді. Аталған көшеде орналасқан көзі нашар көретін балаларға арналған мектеп-интернатының ата-аналар комитетінің төрайымы Зүлфия Беркеева бұл мәселені 2013 жылдан бастап қозғап жүр. Бұған қатысты жазылған ресми хаттар тиісті мекемелерге жіберілгенімен, еш нәтиже жоқ. Бұл туралы 13 қыркүйек күні Абай атындағы кітапханада өткен қоғамдық кеңестің кезектен тыс кеңейтілген отырысында айтылды.

Қоғам өміріне бей-жай қарамайтын қала тұрғынының сөзінше, Паровозная мен Сеченов көшелері қиылысындағы тозығы жеткен жаяу жүргіншілер жолы көру қабілеттері бұзылған балаларға қиындық туғызып отыр. Ол жерде тіпті жылдамдықты тежеуге және  мүмкіндігі шектеулі жандарға арналған арнайы жол белгілері де орнатылмаған көрінеді.

- Бұл мәселе бойынша сан мәрте өтініш хаттар жібердім. Құзырлы органдар жаңа оқу жылында балалар асфальт төселген жолмен жүреді деп сендірген болатын. Жол белгілерін де орнатуға уәде берген еді. Ал көлік жүргізушілерінің басым көпшілігі жылдамдықты арттырып, бұл жермен көзі нашар көретін, зағип жандар өтетінін ескере бермейді, - дейді Зүлфия Беркеева.

Жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары бөлімінің басшысы Серікқали Жұманов өз кезегінде жоғарыда аталған көшені күрделі жөндеуден өткізуге байланысты жобалық-сметалық құжаттар дайындалып жатқанын айтады. Ал жылдамдықты тежеу белгілері алдағы екі аптаның ішінде орнатылатынын жеткізді. 

Қоғамдық кеңесте қаралған келесі мәселе де қызу талқыға түсті. Семейлік Архат Қойшынов есімді тұрғынның қоғамдық кеңес атанын ҚР премьер – министрінің кеңсесіне және бірқатар министрдің жеке блогына жазған хаты қызу талқыланды. Өзін қоғамдық кеңестің мүшесі ретінде таныстырып, хат жіберген тұрғынның ҚР ҰЭМ Табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестікті қорғау комитеті мен «Шығыс Қазақстан өңірлік энергетикалық компаниясы» АҚ (ары қарай «ШҚ ӨЭК» АҚ) арасындағы өзара дау-дамайды арқау етіп жазған хаты кеңес мүшелерінің наразылығын тудырды.

Қазіргі таңда облыста «ШҚ ӨЭК» АҚ мен ҚР ҰЭМ Табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестікті қорғау комитетінің ШҚО бойынша департаменті арасында бір келіспеушілік бар. Нақтылай түссек, электр жарығына берешегі бар тұрғындарды электр жүйесінен ажыратуға ШҚ ӨЭК-ның құқығы бар. Бірақ келісімшарт бойынша тоқ көзінен ажыратылғанда электр жарығын қайта қосу бірінші ретте тегін болуы тиіс. Мысалы, 2013-2017 жылдар аралығында ақысыз түрде көрсетілетін қызмет үшін Өскемен және Семей қалаларының тұтынушыларынан барлығы 40 млн. теңге көлемінде қаржы жиналған екен. Осы ретте Табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестікті қорғау комитетінің ШҚО бойынша департаменті мәселенің анық-қанығына көз жеткізу үшін тексеру жұмыстарын жүргізіп, ақыры бұл істі сотқа жіберді.

Ал хатқа келер болсақ, автор түрлі нормативтік-құқықтық актілерге, заңна-маларға, энергетика саласын реттеуші құжаттарға сүйене отырып, «ШҚ ӨЭК» АҚ пен аймақтағы  табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестікті қорғау жөніндегі комитеттің ШҚО бойынша департаментінің позициясын көрсетіп жазған. Мәселен, оның сөзінше «Комитеттің ШҚ ӨЭК-ын сотқа беретіндей еш айғағы жоқ әрі бұл Заң талаптарына сәйкес келмейді» делінген хатта. Алайда мұндай ұстанымға қоғамдық кеңес мүшелері еш келіспейді. «ШҚО әкімдігінің бұйрығымен қабылданған коммуналдық қызметтерді ұсынудың ережелері бар»,- дейді олар. Заң аясында жасалған ереженің 16 пунктінің 4-ші бөлімінде электр жарығы қиылғаннан кейін ажыратылған жарықты қайта қосу үшін энергетиктер ақша алмауы керек. 

- Қоғамдық кеңес атын жамылып, энергетикалық компанияның сойылын соғып министрлікке хат жолдаған Архат Қойшынов есімді қала тұрғыны барша қоғамдық кеңестің абыройына нұқсан келтірді. Бір қызығы, қоғамдық кеңеске оның еш қатысы жоқ және қайда жұмыс істейтінінен де бейхабармыз. Хаттың кәсіби тұрғыда өте сауатты жазылғанына қарағанда, бұл энергетикалық компанияның адамы болуы мүмкін. Осы орайда біз үш қайнаса да сорпасы қосылмайтын «қоғамдық кеңес мүшесін» қылмыстық жауапкершілікке тарту үшін прокуратураға арыз жаздық. Ал екі тарап арасындағы іске келер болсақ, кеңес мүшелері қарапайым халық мүддесін қорғап жүрген комитетті бір кісідей қолдайды. Десек те, мәселені егжей-тегжейлі сараптамадан өткізетін сот мамандары қара қылды қақ жаратын әділ шешім шығарады деген сенімдеміз,- деп түйіндеді қоғамдық кеңес төрағасының орынбасары Жанна Жыбраева.

Кеңес отырысында психикалық ауыт-қушылығы бар балаларды мектепке дейінгі білім беру орындарына орналастыру, Семей қаласының дамуына елеулі үлес қосқан әскери инженер, топограф, құрылысшы Иван Андреевке мемориалдық тақта орнату сияқты мәселелер де қаралды.

Жібек СЕРҒАЗЫ

ОТАНДЫҚ ТУРИЗМ ОҢАЛЫП КЕЛЕДІ

 

Сонымен, жаздың екінші айын да артқа салдық. Жыл  бойы  асыға күтетін жазғы демалысын әркім әртүрлі жоспарлайды.  Әрине, көрпеге қарай көсілмеске тағы амал жоқ. Жағдайы көтерген отандастарымыз туристік фирмалардың жарнамаларының жетегімен шетелге бет алады. Түркияға барып, Жерорта теңізінің жағасында немесе БАӘ Парсы шығанағы жағалауында, Қара теңізде, Испанияда Канар аралдарында демалған жақсы–ау, жағдай келсе. Дегенмен биыл жаһандық туризмнің жұмысына әлемді жайлаған лаңкестік оқиғалар да көлеңкесін түсірмей қалмағандай ма, қалай?..

Отандық демалыс орындары санатындағы айдынды Алакөл,  буырқанған Бурабайды  таңдағандар саны жылдағыдан көбейе түсіпті. «Мойылды», «Жаңақорған», «Сарыағаш» сынды шипажайлар да  дертке дауа іздегендердің көңілінен шыққан сияқты. «Минералды ресурстарға бай болғандықтан, Алакөл тері ауруларынан айықтыратын таптырмас қасиетке ие»,- деседі барып жүргендер.

Алакөлде демалу үшін  бір күнде кем дегенде 5000 теңге ақша қалтада болу керек болса, көрші Керекудегі «Мойылды» шипажайында демалудың бір күні 9000 – 28000 аралығында екен. Ал Бурабайда  демалу Біріккен Араб Әмірліктері мен Грузиядан да қымбатқа түсетін көрінеді. Биылғы жыл еліміз үшін  халықаралық «ЭКСПО – 2017» көрмесімен де елеулі жыл болып тұр. Жазғы демалысын ала сала бас қала Астанаға бет алып, ЭКСПО-ны тамашалаушылар саны да аз емес. Бұл орайда да қиындықтар жетерлік. Ұшақтың бағасы ұшып тұр. Ал пойызға жаз маусымында билет алу да оңай емес. Айтпақшы, Семей - Үржар   бағытында самолет ұша бастағаны көпшілікті қуантып тастаған еді. Өкінішке орай, Алакөлде демалуды жоспарлағандар ұшаққа билетті алдын ала алып қоймаса болмайтын көрінеді.

Алакөлдің инфрақұрылымын жақсарту жолында бірқатар игі істер атқарылғандығынан хабардармыз.  Жергілікті атқарушы билік тарапынан келешекте Алакөлдегі демалыс Анталиядан кем болмайды дегенді де естіп жатырмыз. Отандық туризмді дамыту арқылы  шетелдің бюджетіне құйылатын қаржыны елімізде қалдыру өте маңызды мәселе екендігі белгілі. Шетелдіктер ат арытып Анталияға емес, Алакөлге ағылса, қазақ жері мен елінің бай тарихымен танысса, мерейіміз үстем болмай ма? Балаларымызды мұхиттың арғы бетіне сүйремей, қолда бар дүниемізді ұлықтап, отандық туризмді дамыту арқылы жас ұрпаққа өз жерінде демалу мүмкіндігін жасай отырып, отансүйгіштік рухта тәрбиелеудің маңызды екенін де естен шығармаған дұрыс болар.

Сонымен, жазғы демалысын кім қайда өткізді деген сауал төңірегінде бірқатар адамдарға сұрақ тастаған едік. «Бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қоры» АҚ Семей филиалының директоры, Семей қалалық мәслихатының депутаты Дариға Даирова жазғы демалысын ала сала Алакөлге бет алған екен.

- Өзім Үржар ауданының тумасы болғандықтан болар, Алакөл жаныма ерекше жақын. Жаз бастала туған жерімді, Алакөлді сағынып жетемін. Атамекеннің тамылжыған табиғатының аясында демалу мен үшін ғажайып көңіл-күй сыйлайды. Биыл Алакөл жағалауының  жаңаша түрлене бастағанын көріп қуанып қайттым,- дейді Дариға Абайқызы.

Семей қалалық Мәдениет сарайының директоры Нүриден Иманбаев жазғы еңбек демалысында «Мойылды» шипажайында ем қабылдауды жөн көріпті:

- Жұбайым Бақыт екеуіміз биылғы жазғы демалысымызды өткізуге «Мойылды» шипажайын таңдадық. Демалып келгендерден сұрап, ғаламтордағы халықтың жағымды пікірлерін естіген соң ойланбастан көрші облысқа тартып кеттік. Шипажай көңілімізден шықты. Ас мәзірі, емі, қызметкерлердің ілтипаттылығы тұрғысынан да жақсы әсер қалдырды,- дейді Нүриден Құсманұлы.

Ал Семей қалалық ішкі саясат бөлімінің басшысы Айдар Садырбаев жазғы еңбек демалысын тәуелсіз қазақ елінің тарихындағы елеулі оқиға «ЭКСПО - 2017» көрмесін тамашалаудан бастапты:

- Бас қаламыз Астананың  осындай көрмені өткізген әлемдегі 35 қаланың қатарына қосылғаны барша қазақстандықтар үшін мақтаныш емес пе!? Астана үш ай бойы бүкіл әлемнің жетістіктерін әйгілі ететін басты алаңға айналды.  Қазақ елінің әлемді мекендеген барша халыққа жаңа қырынан танылып жатқандығын ойлағанда, кеудемізді  өз елімізге деген мақтаныш сезімі кернейді. Көрмені тамашалауға ұжымымызбен барып қайттық. Осы жағымды оқиғадан басталған жазғы демалысымды пайдаланып, Астанадан әрі - жер шоқтығы Көкшетауға сапарлап қайттым. Көкше төріндегі Бурабайдың, Жұмбақтас пен Оқжетпестің көз тартар сұлулығын:

Жер шоқтығы – Көкшетау,

Бауыры толған бақша-бау.

Төңірегің сексен көл,

Иісің жұпар аңқиды-ау!– деп Біржан салға жыр жаздырған  Қазақстанның ең бір әдемі  жерінің табиғатын тамашалап қайту ғажап әсер қалдырды,- дейді Айдар Серікқазыұлы.

Ерзат ЖАНАТҰЛЫ

МЕДЕУ СӘРСЕКЕ ЖАҢА КІТАБЫМЕН «ЭКСПО-2017-ГЕ» ҚАТЫСАДЫ

 

 

 

 

 

Өткен аптада жерлес жазушымыздың Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің баспасы жарыққа шығарған «СӘТБАЕВ ҰЛАҒАТЫ» немесе «УРОКИ САТПАЕВА» деп аталған жаңа кітабының сүйінші данасы Семейге келді. Медеу Сәрсеке сол кітабымен 9 маусымда ашылған «ЭКСПО-2017» көрмесіне қатыспақ. Бұл енді күллі семейліктер үшін тосын жаңалық! Сол себептен біздің тілші жазушының үйіне барып, көкейкесті бірнеше сауал қойған еді.

– Медеу аға, жаңа кітабыңыз құтты болсын! Көріп отырмыз, мұқабасы да, тыстығы да, көлемі де айтарлықтай мол (үлкен форматпен басылған, көлемі 460 бет, 70 шамалы беті түрлі - түсті суреттермен безендірілгенген). Сіздің академик Қ.И. Сәтбаев туралы соңғы қырық жылда Мәскеу, Алматы және Астанадан жарық көрген деректі шығармаларыңыз  халыққа мәлім. Ал мына туындыңыздың жөні солардың бірде-біріне ұқсамайды. Ерекше көркемделген, ішіндегі мәтін де өзгеше. Сонда бұл ұлы ғалым туралы жаңа кітап па? Оған қоса «ЭКСПО-2017» көрмесіне қатысу мәселесі қалайша шешілді?

– Ақпан айының аяқ шенінде мен Алматыда болдым, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ректоры, жерлесіміз Ғалымқайыр Мұтанов өздерінде шығатын «Өнегелі өмір» топтамасы үшін бұрынғы кітабымның қолжазбасын сұрады. Және айтқаны: «Кітабыңызды көркемдеп басамыз, тек біз қаламақы төлемейміз. Соның орнына өзіңізге қажетінше кітап сыйлаймыз...»– деді. Университет баспасының техникалық мүмкіндігі жоғары екенін білетінмін, екі жыл бұрын тарихшы Е.Бекмаханов туралы кітабымды екі тілде бірдей аса көркемдеп шығарған-ды. Қысқасы, келістім. Тек Қаныш ағайдың дүйім жұртқа мәлім өмірлік деректерін қайталамай, «Сәтбаев ұлағаты» деген атауды таңдап, соған орай ішкі мәні мен мазмұны ерекше, әрине, қауымдық мәні зор жайттарды сөз ететін, өзімнің қолымдағы түрліше материалдарды (кейбірі мерзімді баспасөзде жарияланған, кейбірі архивімде жатқан тосын да тарихи деректерді суырып), қысқасы, танымдық ұлағаты өзгеше жинақ құрастырдым. Қолжазбасын оқыған редколлегия сол жайт-тарды ұнатып, кітапты «Өнегелі өмір» топтамасынан гөрі басқаша жөнде шығаруға шешім қабылдапты және соны тездетіп басуға бұйрық берген-міс. Мен оны білмеймін, мәтінді және суреттерді тапсырып, мұқабасын ұнаттым да, Семейге қайтып кеттім. Бұл - наурыздың аяқ шені...

– Демек, университет баспасы кітапты бірден «ЭКСПО-2017» көрмесіне дайындаған ба? Бұл хабарды сіз қашан білдіңіз?

– Баспаның қызметкерлері - ерекше ұқыпты адамдар. Баспа директоры Асан Талғатбекұлы, бөлім меңгерушісі Назым Қопабаева және редакторлары, Нұрдәулет есімді суретшісі өз жұмыстарына ұқыпты. Тоқ етерін айтқанда, университет басшылары да «ЭКСПО-2017» көрмесіне қатысатын болдық, соған апаратын кітаптарымызды ерекше көркемдеп шығаруға тиіспіз деген тапсырма берген. Көрмеге дайындаған кітаптарының бірі – менің туындым. Мен бұл жайтты сәуір айында білдім. Біліп қана қойғам жоқ, «Сәтбаев ұлағатын» даралап шығарып, «Маусымның 16-сы күні көрменің арнаулы залында Сіздің кітабыңызға тұсаукесер өткіземіз, Сізді соған арнайы шақырамыз» деген хабар берді. Содан, айтып-айтпай не керек, мау-сым туа жаңа туындымның сүйінші данасын алдым... Осылайша, қарағым, көп жылдық еңбегімнің бағасы төленіп, ерекше ризалық сезімде отырмын. Жазушы үшін жақсы көркемделген сүбелі кітап - перзент сүйгенмен бірдей қуаныш. Немерелерімді санамаймын, қазір-де менде, шүкір деймін, бес шөбе-ре бар, мына кі-тап маған алтыншы шөбере сүйгізгендей қуанышқа бөледі.

–  Осы кітабы-ңызға енген материалдар туралы не дейсіз? Оқырман үшін бұл да мәнді мәселе...

– Бұл енді ұзаққа созылар әңгіме. Құдай жөні, осы кітаптың бірнешеуін мен қаладағы кітапханаларға сыйламақпын, ділгер еткен жұрт «Сәтбаев ұлағатын» содан оқыр деген ойдамын. Ал қазірше айтарым: бұл кітапта мен Қаныш Имантайұлының өмірдеректерін бұрынғыдай жалпылама тізгем жоқ. Оның орнына бүгінгі қауымға сабақ болар оқиғалар баяндалған материалдарды келтірдім. Олар енді замандастары сыр ғып шерткен жайттар. Ең бастысы, ұлы ғалымның өмір жолындағы көлеңкелі жайттарды аштым, соларға  көзқарасын шерту арқылы Сәтбаев ұлағаты тарқатылды. Менің осы тақырыпқа кіріскеніме биыл елу жыл болды. Сол жылдарда басымнан кешкен бейнетім де аз емес. Солардың кейбірін айғақтар арқылы тарқаттым. Мысалы, осы кітапта жарияланған «Отыз жылға кешіккен жауап» оқиғасы. Немесе «Сәтбаевтың» мәскеулік редакторы В.Калугиннің маған 1980 жылы жолдаған хаты. Бұл хатты келтірген себебім - республикалық бір үлкен газет сол жылы менің осы еңбегімді төрт мәрте іске алғысыз етіп, «Мәскеу соның қолжазбасы әлсіздігіне қарамастан, қаһарманы Сәтбаев болған соң, амалсыз шығарыпты-мыс» деген өтірікті де ойдан шығарып, жөнсіз әжуа еткен-ді. Ал редактор жолдаған хатта мүлдем басқа жайт баяндалған... Шынтуайтын айтқанда, айналымға тұңғыш рет шығарып отырған осындай жайттар кітабымда сан алуан. Оны енді тап қазір түгендесем, қарағым, менің егде жасым көтерген мақтаныш болады. Сондықтан сол жайттарды білгісі келген жұртқа кітабымды оқуды өтінемін. Жинақтың екінші бөлімі менің «Сәтбаев» деген кітабыма жазылған пікірлер мен хаттардан тұрады. Қалалық архивте маған ашылған қор бар, онда «Сәтбаевқа» қатысты бірнеше бума хаттар бар, солардың кейбірін қостым. «Сәтбаев» кітабым жарық көрген кезде, маған жан-жақтан жүздеген хаттар келді. Қаныш Сәтбаевтің 100 жылдығынан кейін жарыққа шыққан «Через тернии» деген кітабымда «Сәтбаевты» қалай жаздым, кімдер бөгет жасады - барлығы айтылған. Сол туындым туған елімде 14 жыл бойы жарық көрмей жатты... 

– Байқауымша, Медеу аға, осы кітапта көп жылдар бойы ішіңізде сақталған көп жайт-тарды ашқансыз. Әсіресе жеке дараланған «Ақиқатты ашар уақыт туды» деп аталған үшінші бөлімде сіз Сәтбаев тақырыбына қалайша келгеніңізді, сол жолда кешкен бейнетіңіз бен зейнетіңізді, «Сәтбаев» кітабыңыздың Мәскеу баспасынан қалай шыққанын да түре ашыпсыз....  

–  Жә, қарағым, жаңа кітаптың күллі оқиғасын баяндауға жетелеп отырсың. Осымен жоралғы әңгімені доғарайық. Кітаптың Астанада жобаланған тұсаукесері өтсін. Кітаптың таралымы да Семейге келсін. Анығында, жарық дүниеге келген кітапты бүге-шігесін ашып, ұзақ сонар әңгімелеу қажет емес. Құдай жөні, оны оқып, оқырман пікірін тыңдау - ғанибет іс.

Менің Қаныш ағайдың өмір жолына деген ынтызарлығым қазақ халқына деген перзенттік парызымның өтеуі дер едім. Біздің ұлттан осындай ұлы ғалымның туғанын ардақтау арқылы мен өз ұлтымның рухани ділінің жоғарылығын көрсетіп отырмын. Мен осы істе қателескен жоқпын. Бейнет тарттым, зейнеттен де құралақан емеспін. Соның айқын төлеуі  «ЭКСПО-2017» көрмесіне «Сәтбаев ұлағатымен» қатысуым емес пе?!

Сұхбаттасқан  Жадыра ТӨЛЕГЕНҚЫЗЫ.

 

 

 

 

 

ҒАСЫР ТОЙЫ ЕЛ ТОЙЫНА АЙНАЛДЫ

 

 

 

 

1917 жылдың 17 маусымында жарыққа шыққан «Сарыарқа» басылымынан бастау алатын «Семей таңы» газетінің 100 жылдығы Семей өңірінде дүркіреп өтті. Ғасыр тойының 31 Мамыр – қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күнімен орайластырылуы да тегін емес еді. Себебі байырғы басылымда ұлт мүддесі жолында жанын қиған зиялылар еңбек еткен. Мерекелік шара аясында Алаш алыптарының үні болған, ғасыр бұрын жарыққа шыққан «Сарыарқа» газетіне арналған ескерткіш тақтаның және көрнекті ғалым, абайтанушы Қайым Мұхамедханов көшесінің салтанатты ашылуы болып, Алаш арыстарына, «Семей таңы» газетінде еңбек еткен марқұмдар рухына арналып ас берілді. Сонымен бірге Абай атындағы театрда «Семей таңы» газетінің 100 жылдық мерекесіне арналған салтанатты жиын өтті.

Ғасыр тойының жөні бөлек қой. Алаш астанасында газеттің 100 жылдығы өтеді деп алдын ала сауын да айтылған еді. Қара шаңырақтағы мерекеге алыс – жақыннан келген мәртебелі меймандардың қатары көп болды. Қазақстан Республикасы Журналистер одағының жауапты хатшысы Баян Рамазанова, Лев Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің журналистика және саясаттану факультетінің деканы Қайрат Сақ және «Еуразия ақпарат» оқу-ақпараттық орталығының директоры  Кенже Жұмағұлов, «Түркістан» халықаралық саяси-апталық газетінің жауапты хатшысы Көлбай Адырбекұлы, Павлодар облысындағы «Ертіс Медиа» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің директоры Асқар Шөмшеков, Павлодар облыстық «Сарыарқа самалы» газетінің бас редакторы Нұрбол Жайықбаев, «Қазақ газеттері» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің Астана қаласындағы тілшісі, ақын, журналист Ғабдул-Ғазиз Есембаев сынды мәртебелі меймандар мерейтойдың құрметті қонағы болды.

«Сарыарқа» - Алаш үнін, Алаш ұранын асқақтатқан, «ұлт қамын ойлап, шарқ ұрған» үнпарақ. «Сарыарқадан»  «Семей таңына» дейін «Қазақ тілі», «Жаңа ауыл», «Социалды шығыс», «Қызыл дала», «Екпінді», «Семей правдасы» болып  атауын 9 мәрте өзгерткен басылым қай кезде болмасын өзі өмір сүріп отырған заманының үні, халықтың мінбері бола білді.

Тойдың болғанынан боладысы қызық қой. 100 жылдықты мерекелеу шарасы алдымен «Сарыарқа» газетіне ескерткіш тақта ашумен және Қайым Мұхамедхановқа көше атауын берумен басталды. Қала басшысы Ермак Сәлімов бұл шараның тарихи маңызын  атап өтті. 

- Ардақты ағайын! Қымбатты жерлестер! Қала қонақтары! Бүгінгі күн – тарих алдында жүзіміз жарқырайтын жауапты күн. Алаштың ғасыр тойында «Сарыарқаның» ізбасары  «Семей таңының» жүз жылдығын атап отырмыз. Жүрегі «қазақ» деп соққан алаш азаматы Қайым Мұхамедхановқа көше беріп отырмыз. Ісіміз оңынан болсын. Тағдыр азабын тартқан ерлер аз емес. Оларды ұлықтау – ұрпақ борышы. Мен көше атын өзгерту жұмысына қолдау көрсеткен барша азаматтарға ризашылық білдіріп, алғыс айтамын. Мұны Алашқа тағзым жасаудың жарқын көрінісі деп білемін. «Семей таңының» қарымы қайтпасын, мәртебесі арт-сын. Алаштың асқақ рухы жеңіске жеткізсін! Қуаныш ұзағынан болсын!  Баршаңызға мықты денсаулық, мол бақыт, ұрпақ алғысын тілеймін. Жеріміз аман, Отанымыз тыныш, тұғырымыз берік, ғұмырымыз баянды болсын!- деді Ермак Сәлімов.

Ізгі тілек жалғасын тапты. Игілікті істің ұйытқысы, абыройлы жетекші, «қара шаңырақ» иесі, филология ғылымдарының кандидаты, Шығыс Қазақстан облыстық мәслихатының депутаты Риза Молдашева ортаға шығып, басылым тарихынан сыр шертті.

1997 жылы ҚР Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Жарлығымен 31 Мамыр - саяси қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күні болып жарияланғанын, соның арқасында өшкеніміз жанып, өлгеніміз тірілгенін айтқан Риза Асанқызы, Қазақстанда газет көп болғанымен, 100 жылдық тарихы жалғасып, бүгінгі күнге дейін шығуын тоқтатпай келе жатқан «Семей таңынан» үлкен газет жоқ екенін атап өтті. Сондай-ақ бұл күні  орын алып отырған екі оқиға бір-бірімен тарихи тұрғыда байла-                              нысты болуымен құнды екенін жеткізді. Яғни Қайым Мұхамедхановтың әкесі  Мұхамедхан Сейтқұлов «Сарыарқа» газетін  қаржыландырушылардың бірі болған.

- Бүгін жылдар бойы шешімін таппай, көпшілікті алаңдатқан арман орындалды. Қайым Мұхамедхановқа көше берілді. Ендеше, бүгінгі ескерт-кіш тақта мен көшенің ашылуы - елінің ертеңі жолында құрбан болған арыстар рухына құрмет, тарихқа тағзым,- деді Риза Асанқызы.

Семейде Алаштың ғасырлық тойы басталғанын, мерейтой соның беташары екенін жеткізген Риза Молдашева осы игілікті іске қолдау танытқан қала әкімі Ермак Сәлімовке алғыс айтты.

«Шәкіртсіз ұстаз тұл» демекші, Қайым Мұхамедхановтың қазақ ұлтына, Алаш тарихына, абайтануға сіңірген өлшеусіз еңбегі жайлы профессор, филология ғылымдарының докторы Арап Еспенбетов ой өрбітті. 

- Сүйікті газетіміз «Семей таңының» жарық көргеніне 100 жыл толуы, біздің ұстазымыз, қазақтың алаш-шыл азаматы Қайым Мұхамедханов атындағы көшенің берілуі қуғын-сүргін құрбандарын еске алу күнімен байланыстырылып отыр. Қайым аға - «Семей таңының» тарихын жазған, басылым қабырғасында қалам-қайратын көрсеткен адам. Ол кісі «Семей таңы» 1919 жылдың 4 желтоқсаны күні жарыққа шықты дегенді деректермен дәлелдеп берген. Бірақ ғалым: «Саяси жағдайға байланысты айта алмай отырмыз, тарихымыз «Сарыарқада» ғой»,- деп құлағымызға құйып кеткен. Ұстазымыздың жол сілтеуімен, кейіннен біздер «Семей таңының» «Сарыарқадан» бастау алатынын тұжырымдадық. Енді ұстазым Қайым Мұхамедхановтың көшесімен жүріп келе жатырмын деп кеудемді кере мақтанамын. Қайым Мұхамедхановтың атына көше берілуін қазақ халқына, қазақ ұлтына көрсетілген құрмет деп есептеймін,- деді Арап Сләмұлы.

Ақ тілектер легінен кейін «Сарыарқа» газетіне арналған ескерткіш тақта ашылып, Қайым Мұхамедханов көшесінің лентасы қиылды. 

Бұдан кейін саяси қуғын – сүргін құрбандарына, Алаш арыстарына, «Семей таңы» газетінде әр жылдары еңбек еткен марқұмдар рухына қала әкімі атынан хатым түсірілді.

Ғасыр тойы түстен кейін Абай атындағы театрда жалғасын тапты. Шарада газеттің шығу тарихы жөнінде «Семей таңы – Вести Семей газеттері» ЖШС директоры Риза Молдашева баяндама жасады.

- Бүгін біз «Алаш» деп ұрандап, «қазағым» деп құрбан болған, ұлан-ғайыр даласын ұрпағына аманат етіп  кеткен  бабаларымыздың арманын халқына жеткізуші үні болған, сан жылдар бойы сөз арасында елеусіз ғана айтылғанымен, атаусыз қалып келген «Сарыарқа» газетінің жарық көргеніне 100 жыл толуын тұңғыш рет атап өткелі отырмыз. «Сарыарқа» газеті - қазақ оқығандарын өз маңына топтастырған, халықтың мұңын, қоғамның саяси, мәдени өміріндегі өзекті мәселелерді өткір жазған басылым,- деген Риза Асанқызы газеттің бағыты мен оның шығарушылары жөнінде мол ақпарат берді.

«Семей таңының» «Сарыарқадан» бастау алатынын көптеген ірі ғалымдар зерттеп, дәлелдеп берген. Салтанатты шарада да тарих жөнінде сыр шерт-кен зиялылар қатары аз болмады. Сонымен бірге «Семей таңының» 100 жылдық мерейтойына орай келіп жеткен  құттықтау легі де көп болды. Салтанатты шарада Қазақстан Республикасының Ақпарат және коммуникациялар министрі Дәурен Абаевтың, Лев Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің ректоры, Ұлттық ғылым академиясының академигі Ерлан Сыдықовтың ыстық ықыласымен жеткен жылы лебіздері оқылды.

Елден жырақ жүрсе де жүрегі «Семейім» деп соққан ел азаматы Ерлан Бәтташұлының тойға тартуы ретінде, танымал әнші, рухты әндерімен елді тербеген «Дарын» Мемлекеттік жастар сыйлығының лауреаты, «Нұр Отан» партиясы тағайындаған «Жас тұлпар» сыйлығының иегері Ибрагим Ескендір сахна төріне шығып, «Көк тудың желбірегені», «Аманат», «Оян, қазақ!» сынды патриоттық әндерімен халықты рухтандырып, жігер сыйлады.

Содан кейін шығыстың тыныс-тіршілігінің айнасына айналған газеттің мерейтойы құрметіне облыс әкімі Даниал Ахметовтің және «Нұр Отан» партиясы Төрағасының Бірінші орынбасары Мұхтар Абрарұлы Құл-Мұхаммедтің жолдаған құттықтау хаттарын Семей қаласының әкімі Ермак Сәлімов табыстап, жүрекжарды лебізін білдірді. 

- Еліміздің журналистика саласында орны бөлек, оқырмандарын тапқан «Семей таңы» газетінің ғасыр тойын атап отырмыз. «Алаштың» құрдасы болған  бұл басылымды әр жылдары Мәннан Тұрғанбаев, Жүсіпбек Аймауытов, Шаймардан Тоқжігітов, Мұхтар Әуезовтер басқарған. Мұнда Сұлтанмахмұт Торайғыров, Қаныш Сәтбаев, Сәбит Дөнентаев, Сәду Машақов, Нәзипа Құлжанова сынды мемлекет пен қоғам қайраткерлерінің қолтаңбасы қалған.

«Сарыарқаның» сара жолын ұстанған «Семей таңы» үнемі ізденіс үстінде. Қазақ елі азаттыққа қол жеткізіп, озат елдер қатарына ұмтылған уақыт көшінде газет жақсылықтың жаршысы болды. Қоғам мен ұлтты береке-бірлікке үндеді. Мұның барлығы  газеттің халықтық басылым екендігін айғақтайды,- деп өз ойын жеткізді Ермак Бидахметұлы.

Құттықтау хаттарды табыстаған қала басшысы Қазақстан Республикасы Ақпарат және коммуникациялар министрлігінің «Ақпарат саласының үздігі» төсбелгісімен «Семей таңы – Вести Семей газеттері» ЖШС директорының орынбасары Сәуле Биназарова мен «Семей таңы» газетінің бас редакторы Ерзат Жанатовты марапаттады.

Сонымен бірге Шығыс Қазақстан облысы әкімі орынбасарының Құрмет грамотасын Ермак Бидахметұлы «Семей таңы» газетінің техникалық істер жөніндегі директоры  Серікжан Доскеев пен басылымның референт-хатшысы Гүлнар Мұсаеваға табыс етті.  

Семей қаласы әкімінің грамотасымен әріптестеріміз - «Семей таңы» газетінің тілшілері Ермек Исабаев, Жадыра Төлегенқызы марапатталды. «Нұр Отан» партиясының Шығыс Қазақстан облысы және Семей қаласы филиалдарының алғыс хаттарымен де әріптестеріміз марапатталды.  

Құттықтаулар легі Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаевтың ыстық ықыласымен жеткен жеделхатпен жалғасты. Семей қалалық мәслихатының хатшысы Бейсенбек Ақжалов ҚР Парламенті Сенаты Төрағасының құттықтау жеделхатын басылым директорына табыстап, депутаттық корпус атынан мерейтой иелерін құттықтады.

Шығыс өңіріндегі аудан басшыларының атынан Жарма ауданының әкімі  Нұрлан Сыдықов пен Бесқарағай ауданы әкімінің міндетін атқарушы Ерболат Рахметуллин ақ тілектерін білдіріп, қонақтар сый-сияпаттарын табыс етті. Нұрлан Бәтташұлы байырғы басылымды бабалар аманаттаған асыл мұрамен теңестіріп, құндылығына тоқталды.

- 100 жылдық тарихтың парағын ашқан «Семей таңы» газеті қазақ баспасөзінің талаптарына сай өзіндік оқырманын қалыптастырып, ғасырды абыроймен еңсеріп отыр.  Өткен ғасырлардағы Алаш арыстарынан бастап қазақ зиялыларының қолтаңбасымен іргесі қаланған басылым бүгінгі ұрпаққа қаймағы бұзылмай жетіп отырған асыл мұрамен пара-пар,-  деген Нұрлан Бәтташұлы өз өмірінде «Семей таңы» газетінің алар орны ерекше екенін толқыныспен жеткізді.           

Алаш десе, Абайдың мол мұрасынан сусындап өткен ұлт зиялылары ойға оралады. «Адамзаттың бәрін бауырым деп сүюге» үндеген ұлы Абайдың қара шаңырағы атынан Абайдың «Жидебай-Бөрілі» мемлекеттік тарихи-мәдени және әдеби-мемориалдық қорық музейінің директоры  Болат Жүнісбеков басылым директоры Риза Молдашеваға Абай мұражайының арнайы медалін табыс етсе, Қайым Мұхамедханов атындағы білім және мәдениет қоғамдық қорының атынан ғалымның ұлы Дегдар Мұхамедханов Қайым Мұхамедхановтың 100 жылдық ескерткіш медалімен және қордың алғыс хатымен марапаттап, Риза Асанқызының иығына шапан жапты. Ақын, Қазақстан Жазушылар одағының мүшесі Төлеген Жанғалиев, Абай Құнанбаев қоғамдық қорының төрағасы  Отантай Кәрібжанов, қалалық ардагерлер кеңесінің төрағасы Амантай Доғалақов «Семей таңы» газетінің ғасыр тойымен құттықтап, ұжымға шығармашылық табыс тілеп, ескерткіш сыйлықтар табыс етті.

Ақ тілекті Ақтөбе облысының әкімі Бердібек Сапарбаев, Қазақстан Республикасы Парламенті Мәжілісінің депутаты Нұртай Сабильянов, Қазақстан Жазушылар одағының төрағасы  Нұрлан Оразалиннің мерейтой құрметіне жолдаған жеделхаттары сабақтастырды.

«Семей таңының» ғасыр тойында еліміздің әр тарапынан келген мәртебелі меймандар да тілек тоғыстырды. Лев Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті журналистика және саясаттану факультетінің деканы Қайрат Сақ:

- Қазақ «Елу жылда ел жаңа, жүз жылда қазан» дейді. 1917 жылы құл едік, 2017 жылы күн болып отырмыз. Сол тәуелсіздікті алуға «Сарыарқадай» газеттің қосқан үлесі орасан зор. Алаштың үні болған басылым сол заманда тек газет болып қана қойған жоқ: заң шығарушы, атқарушы, сот - үш биліктің де қызметін атқарды. Сол кезеңде Алаш қаласы Семей қазақ руханиятының, білім-ғылымның астанасы болып, «Сарыарқа» қазақты қалың ұйқысынан оятып,  бостандыққа қарай бастаған. Міне, сол басылымның 100 жылдығын атап өтіп жатырмыз. Бұл той Семей өңірінің, Абай елінің ғана тойы емес, елдің тойы,- деп тілегін жеткізді. 

Қазақстан Республикасы Журналистер одағының жауапты хатшысы Баян Найманханқызы алаш халқын басылымның ғасырлық тойымен құттықтап, отандық журналистиканы дамытудағы көп жылдық жемісті еңбегі және қомақты үлесі үшін «Семей таңы» газетінің редакциясын Құрмет грамотасымен марапаттаса, «Семей таңы» газетінің Тарбағатай ауданы бойынша меншікті тілшісі Хамза Сәтиевке «Қазақстан Республикасы Журналистер одағының Құрметті журналисі» марапатын табыс етті. «Семей таңы» газетінің тілшісі Әйгерім Сәрсенқалиқызын Қазақстан Республикасы Журналистер одағының Құрмет грамотасымен наградтады. Сонымен бірге  Ермек Исабаев, Мейірхан Оспанбаев, Бауыржан Жақыпов, Әсел Қасымғожина, Нұргүл Халықова,  Жадыра Төлегенова сынды журналистерге Қазақстан Республикасы Журналистер одағына мүшелік төсбелгісі мен куәліктері табысталды. 

Салтанатты жиындағы ақ тілектер ақ батамен түйінделіп, газет ардагерлері атынан жастарға ақылшы, ұстаз бола білген, ұзақ жылдар редактордың орынбасары қызметін абыроймен атқарған Ілияс Исаханов ақсақал бата берді:

 

Бісміллә деп бастайын,

Мына отырған шаршы топ,

Жиналған кәрі-жастарың!

Қолыңды жай ниеттеп,

Сүйікті «Семей таңының»

Жүз жасаған бұл тойын

Батаменен марапаттайын!

 

Арыстарым – Алашым,

Тарттың-ау зарын азаптың,

«Бостандық!» деп ұрандап,

Көзін аштың қазақтың.

«Сарыарқаны» жалау ғып

Қадап кеттің артыңа

Қараңғыда алау ғып

Жол тапсын деп халқыңа.

 

Сол жалауды түсірмей

Іліп алды-ау ерлерім.

Қайран сол бір ерлерді

37 жерледі.

 

Соғысты көрдің қан төккен,

Сапта жүрдің солдатпен.

Әрбір сөзің  қорғасын

От боп жауды селдеткен.

 

Тағы да сен ұрандап,

Тың көтердің түрен сап,

Енді мына бейбіт күн

Сені іздейміз тұра сап.

 

Егеменді ел болдық,

Асықтың түсіп алшысы.

Осынау елдің сен бүгін

Шежірешісі, жаршысы.

 

Ұл-қыздарым, бауырым,

Журналистер қауымы!

Ағаңның бүгін айтары

Тағы сол газет ауылы. 

 

...Алаш баспасөзі – ұлттық журналистиканың қайнар көзі. «Сарыарқа»  газеті  тұңғыш  тәуелсіз басылым болуымен де құнды. «Сарыарқа» газеті ел қамын жеген игі жақсылардың халыққа айтар сөзін, үгіт-насихатын жеткізуші, пікірлесер орны болды, небір өткір тілді, өктем үнді мақалалар газет бетінде жарық көрді. Көркем әдебиеттің де озық үлгілері халыққа «Сарыарқа» арқылы жетті. 

Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласында   бүгін тарихтың жаңа толқынына бағыт алған  қазақ халқына  ұлттық рухты сақтап қалудың қажеттігі баса айтылды. Мақаладағы Елбасымыз айтқан ұлттық жаңғыру  мәселесі кешегі Алаш арыстарының армандарымен үйлесіп жатыр.      

Алаш идеясы  37-мен аяқталған емес, 37-ден соң да  жалғасқан Ұлы Дала мұраттары. Алаш идеясының жалғасы - бүгінгі Елбасымыз бастап отырған  «Мәңгілік Ел» мұраттары.  Ендеше, Алаш ардақтылары - жеңілген емес, өз мақсаттарына жетіп, жеңген ұрпақ.

Әйгерім СӘРСЕНҒАЛИ

 

 

 

 

Меншік иесі: «Семей таңы – Вести Семей газеттері» ЖШС

Техникалық директор:Қайрат Жолобаев

Бас редактор: Ерзат Жанатұлы

           

Ескерту! Кез келген

материалды көшіру және жариялау

үшін редакцияның арнайы

рұқсатын алу қажет!

 

Телефон: 8-775-746-46-70,

8-707-372-57-00

Кеңсе тел.: 8-7222-52-36-57