7-20-25 БАҒДАРЛАМАСЫ ХАЛЫҚҚА ЕМЕС,ҚҰРЫЛЫС КОМПАНИЯЛАРЫ МЕН БАНККЕ ҚЫЗМЕТ ЕТІП ОТЫРҒАН БАҒДАРЛАМА

7-20-25  Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың  2018 жылғы 5 наурыздағы   «Президенттің бес әлеуметтік бастамасы» атты  үндеуі негізінде дүниеге келген,  баспанаға мұқтаж азаматарға  үміт сыйлаған   ұтымды жоба деп халық қуана қабылдаған құжат болатын.

 Бұл орайда ипотекалық несиенің  негізгі  портфелі  екінші деңгейдегі банктерге берілген. Негізгі мақсат –  Қазақстан азаматтарының баспана  мәселесін шешу. Ендеше бүгінгі әңгімені 7-20-25 бағдарламасын жүзеге асыру механизмі дұрыс  жасалған ба деген сауалдан бастау қажет сияқты.

  Атқарылып жатқан ауқымды жұмыстардың аз еместігіне қарамастан баспана мәселесі толық шешілді дейтін күн  әлі де алыс. 7-20-25 бағдарламасымен пәтер алуға ынталылар көп болғанымен , еңбекақы көлемі, жасы ,атында басқа да кредитінің болуы сияқты   кедергілерден  банк талаптарына сәйкес келмейтіндіктен  несиенің кез келген адамға беріле бермейтіндігіне күнделікті өмірде көзіміз жетіп отыр.

7- 20-25 несиелендіру бағдарламасының талаптары бойынша  бастапқы нарықта тұрғын үй сатып алу үшін   Астана, Алматы, Ақтау және Атырау қалаларында - 25 млн теңге,басқа өңірлерде -15 млн теңге болып белгіленген болатын. 

      Бүгін «7-20-25» бағдарламасының аты дүркіреп тұр. Пайызы аз несиемен пәтер алуға ниеттілердің  саны көп.  Ендеше осы орайда  тиісті орындарға қояр бірнеше сауалымыз да бар:

  Біріншіден: Аймағымызда  пәтер сатып алуға осы қаржы жеткілікті ме деген сауал төңірегінде  сараптама жасалды ма?

 Екіншіден: Егер жеткілікті болса облыс тұрғындарының бүгінгі орташа еңбекақы көлемімен банктерден 15 млн теңге несие алу қолжетімді ме?

 Үшіншіден: Іске қосылған уақыттан бері аталған бағдарлама тұрғын үй бағасына  қаншалықты  әсерін  тигізді? Нақты айтқанда пәтер бағасы арзандады ма, әлде қымбаттады ма?  Бұл орайда сарапшылардың пікірі қалай ? Бүгінгі хабарламадан осы жайлы ақпаратты да ести  алмадық.

 

 Бүгінгі көтеріліп отырған  сұрақты тереңірек  сараптап білу мақсатында біз екінші деңгейдегі банктермен хабарласып, сондай-ақ осы бағдарламамен пәтер сатып алған адамдармен де сөйлесіп өзімізді мазалаған сұрақтарға жауап іздеп көрген едік...

   Мысалы бағдарламаға қатысу үшін қандай уақыт аралығында меншігінде тұрғын үй болмауға тиіс? Әдетте соңғы бес жылда меншігінде үйі болмау керек деген қағидаға  байланып қалған көпшілік  7-20-25 бағдарламасы бойынша 5 жыл емес,  банкке өтініш берген сәтте атында үйі болмаса болды несие алуға мүмкіндігі бар екендігін  біле  бермейді.

 Бағдарлама бойынша қарыз алушының жасы да ескеріледі деген ақпарат та пәтер алуға ниеттілерді тежеп жүрген  себептердің бірі. Алайда  жас бойынша шектеулер жоқтығы ,қарыз алушы несиені қайтару  мерзімін банкпен келісім бойынша айқындайтыны да  халыққа толық жетпеген ақпараттардың қатарында екендігін байқадық.

  Сондай-ақ банктер тәуелсіз бағалаушының актісі бойынша бекітілген бағаға ғана несие береді. Мысалы құрылыс компаниясы белгілеген пәтер құны 15 млн теңге делік.Тәуелсіз бағалаушының актісі  бойынша сатып алатын пәтер құны 12 миллионға бағаланса, банктердің беретін несие сомасы 9,6 млн. теңге болмақ. Оған өзіңіздің 2,4 млн. теңге алғашқы жарнаңызды қосасыз. Құрылыс компаниясы қойған бағаға 3 млн. теңге жетпей тұр. Не істеу керек? Осындай жағдайда құрылыс компаниясы жағдайды түсініп не  бағаны арзандату керек, немесе  жетпей тұрған қаржыны  пәтер сатып алушы өз қалтасынан төлеу қажет болады. Ал несие алып отырған   адамның  қалтасынан суырып бере қоятын 3 млн  қаржы табыла қояр ма екен ? Барлық құжаттарын рәсімдеп болғаннан кейін осындай кедергілерге тап болған адамның бағдарламаға деген сенімі жоғалатынына күмән жоқ.   Құрлыс компаниялары  тауарын сата отырып  сатушы мен алушының арасында қатып қалған баға емес, әдеттегі саудаласудың  болуы заңдылық екендігіне  де дайын болулары керек деп ойлаймын. Ресми статистикамен дауласпай-ақ қояйық десек те   жұмыс істеп, орташа  жалақы алатын  аймақ тұрғындарының  «7−20−25» бағдарламасы бойынша  несиені төлеуге күйі келе ме? Қолжетімді ипотека бар, бірақ оған кол жеткізуге  -жағдайы жететін адамдар  аз болып тұрған сияқты...

   7-20-25 ипотекалық несиелендіру бағдарламасы бойынша ЦЕНТРКРЕДИТ банкі арқылы пәтер сатып алған жалғыз басты анамен сөйлестім. 40 жастағы ,еңбекақысының көлемі  200 000 теңге жалғыз басты әйел 15 млн  теңгеге бағаланған  пәтердің 3 млн теңгесін өзі төлеп,банктен  12 млн теңге кредит алыпты.  24 жылға алған кредитінің үстінен қосып төлейтіні 12 млн 647.356 теңге болып отыр. Сонымен  3 бөлмелі пәтер 27 млн 647 мың ... теңгеге түсіпті. Айына 87 мың теңгені  64 жасқа келгенше төлеуге тиіс. Бұл фактіге  орай комментарий  жасап жату артық болар...

  

   Халық саны өсіп, жас отбасылар көбейген сайын баспана мәселесі күрделеніп бара жатыр.Бұл жағдайда 7-20-25 тің жалына жармасып, өзінің коммерциялық мақсаттарын шешіп алғысы келетін түрлі құрылыс компаниялары, қаржылық ұйымдар, тұрғын үй кооперативтері мен делдалдық қызметін ұсынып жүрген алаяқтар да  аз емес. Сондықтан кез-келген ақпаратқа  жіті қарап  7-20-25 бағдарламасы бойынша несиеге 7% жылдық үстемеден басқа ешқандай артық төлем болмайтынын  әлі де түсіндіре түсу керек.

«7-20-25» бағдарламасы бойынша тек қана 25 жылға несие береді деп ойлайтын азаматтар көп. 25 жылдың —  шекті мерзім екендігін,  пәтер сатып алушы несиені өзі қалаған мерзімге, 1 жыл, 5 жыл, 10 жылға да ала алатынын , мерзімді өзі анықтайтынын да түсіндіру жұмыстары қажет. Мерзім неғұрлым аз болса, үстінен қосып төлейтін үстеме де аз болатындықтан  25 жылға байланудың еш қажеті жоқтығын да көпшілік біле бермейді.

  7-20-25 бағдарламасының бастапқы ниеті түзу болғанымен іске асыру механизмі дәл қазір баспанаға мұқтаж қарапайым халықтың жағдайынан гөрі еліміздегі құрылыс индустриясын дамыту мен банктердің ұзақ мерзімге берілетін несие портфелін қамтамасыз етуге қызмет етіп отырғанын байқаймыз. Сондай-ақ осы бағдарлама бойынша тек жаңадан салынған үйлерден ғана емес, қолданыста болған пәтерлерден де сатып алуға рұқсат берілсе баспана бағасы қалта көтерерліктей деңгейге реттелер ме еді...

Жалпы  алдағы уақытта 7-20-25 бағдарламасының іске асыру механизімін республикалық деңгейде қайта қарау қажет ,ал дәл бүгінгі жағдайда аталған бағдарламаның болашағы күмәнді деп есептеймін .

Риза АСАНҚЫЗЫ

Пікір қосу


Қорғау коды
Жаңарту

Меншік иесі: «Семей таңы – Вести Семей газеттері» ЖШС

Техникалық директор:Қайрат Жолобаев

Бас редактор: Ерзат Жанатұлы

           

Ескерту! Кез келген

материалды көшіру және жариялау

үшін редакцияның арнайы

рұқсатын алу қажет!

 

Телефон: 8-775-746-46-70,

8-707-372-57-00

Кеңсе тел.: 8-7222-52-36-57