ҚАЛЫПТЫ ДАМУ БОЛАШАҚҚА ЖОЛ АШАДЫ

Семей қаласында 40 жылдан аса уақыттан бері ауқымы мен экономикалық маңыздылығы жағынан өндіріс флагманы болып табылатын бронетанк техникаларын жөндеу зауыты жұмыс істеп келеді. Жан-жақты деңгейде қайта жаңғыртылғаннан кейін зауыт Қазақстан әскерінің әскери қуатын арттыратын елеулі күшке айналды. Сонымен қатар бүгінде тек қана әскери-өндіріс саласында ғана емес, азаматтық салада да өз қызметін мінсіз атқаруда. Қаламыздағы ең байырғы зауыттардың бірінің қалай ашылғаны, оның дамуының басты кезеңдері, бүгінгі таңда «Семей инжиниринг» АҚ қандай бағдар ұстанып отырғаны турасында қойған сауалдарымызға іргелі кәсіпорынның бас директоры Талғат Тұрлыбаев жауап берді.

«Семей инжиниринг» АҚ тарихы 1976 жылдан бастау алады. Дәл осы кезде Семей атқару комитетінің  шешімімен бронетанк техникаларын жөндеу зауытын құру қолға алынды. Өзінің алғашқы өнімін шығарған күннен бастап ҚазКСР Қорғаныс министрлігінің қарауында болса, кейін келе Тәуелсіз Қазақстанның Қорғаныс министр-лігіне қарады. Ал өткен ғасырдың 90-шы жылдарының соңы мен 2000-шы жылдардың басында зауыт қайыра түлеп, ҚР Қорғаныс министрлігінің «Бронетанк жөндеу зауыты»  республикалық мемлекеттік кәсіпорны атанды. 2003 жылы шыққан Үкімет Қаулысымен «Қазақстан инжиниринг» ұлттық компаниясы» АҚ болып құрылған үлкен холдингтің бір құрамдас бөлігі ретінде «Семей инжиниринг» АҚ атауын иеленді.

- Зауыт бірнеше рет қайыра құрылды. Тіпті «Қазақстан инжиниринг» ұлттық компаниясы» АҚ құрамына алынған кезіміз-де, бастапқыда Өндіріс және сауда министрлігінің қарауында болдық. Кейіннен біз министрліктің қарауынан «Самұрық-Қазына» ұлттық әл-ауқат қоры» акционерлік қоғамына ауыстырылдық. Өткен жылға дейін Қорғаныс министрлігінің сенімді басқаруында болып келсек, ендігі күні Қорғаныс министрлігі мен аэроғарыш өндірісінің қарамағындамыз,- дейді Талғат Тұрлыбаев.

Қаншама мәрте қайта құрулар орын алғанымен, зауыттың басты бағыт-бағдары бронетехниканың түрлі типтерін жөндеу болып өзгеріссіз қала береді. Алғашқыда зауыт Орта Азия әскери округіне жөндеу қызметінің түрлерін көрсетті. Ауған жерінде ұрыс қимылдары жүріп жатқан 80-ші жылдары қатардан шығып қалған техникалардың баршасы тап осы кәсіпорында жөнделді. Әуелі жол талғамайтын бронетранспортерлер,  БТР-60 пен БТР-70 жөнделіп шықса, кейін келе зауыт жаяу әскердің әскери машиналары  БМП-1 және БМП-2, сондай-ақ жаңа буын бронетранспортері БТР-80-ді жөндеуді жолға қоя білді. Бұл арада атап өтетін дүние - отандық ӘӨК-тің дамуына әрі әскерді жаңа қару-жарақ түрлерімен жарақтандыруға байланысты, семейлік зауыт уақыт талабына сай қайыра түледі. Осылайша, оның инженерлері мен шебер мамандары жыл өткен сайын әскери барлау-шолғын машиналарын, көп мақсаттық жеңіл бронды тартқыштарды, өздік қозғалыстағы артиллериялық САУ қондырғысын жөндеуді меңгере білді. Техникалық тұрғыдан жан-жақты жарақтандырылған зауыт соңғы бес жылдың шеңберінде арнайы құжаттандыруға да қол жеткізді. Нәтижесінде бұл жерде Қазақстан Республикасы Қарулы Күштерінің негізін құраушы әскери техниканың бірі болып табылатын Т-72 танкілерін жөндеу қолға алынды. Осының арқасында семейлік зауыт аймақтағы барша бронетанк техникасы түрлеріне жөндеу жасайтын бірден-бір кәсіпорынға айналды.

- 2012 жылы зауытта қосымша модернизация жүргізіліп, жаңа цехтар салынды. Бұл Т-72 танкін жөндеуді меңгеріп алуға мүмкіндік берді. Бұрынғы көтеру қондырғысы Т-72 сынды ауыр техникаларды көтере алмайтын. Бұл арада ескеретін бір мәселе - аталған танк ең алдыңғы қатарлы әскери техника болып табылмайды. Қазіргі еліміздің қару-жарағында бұдан өзге де заманауи ресейлік және батыстық техникалар бар. Дегенмен  бізде және Ресейде Т-72 ең басты техника саналып отырғандықтан, оны жөндеу жұмысын өзімізде кеңінен жолға қойып отырмыз,- дейді Т.Тұрлыбаев.

Бүгінгі күні зауыт мемлекеттік қорғаныс тапсырысы бойынша жұмыс істеп, өз цехтарында күш құрылымдарының, әскери бөлімдер және Қорғаныс министрлігі құрамаларының, Ұлттық ұлан, шекара әскерінің бронетанк техникаларын жөндеуді жүзеге асырады. Зауыт басшылығы Президентті қорғау қызметімен әріптестік орнату мәселелерін қарастыра бастауда. Бұл арада тағы бір атап өтетін нәрсе - кәсіпорын тек жөндеуді ғана жүзеге асырмайды, бронетехникаларды жаңғыртуды да қолға алып отыр. Бұл бағытта мол тәжірибе жинақталған. Бұл ретте «Семей инжиниринг» АҚ мамандары ресейлік «Уралвагонзавод» және қазақстандық компания «AselsanEngineering» инженерлерімен бірлесіп Т-72 танкісінің басқару жүйесін жаңғыртуды табысты жүзеге асыра білді.

- Егер қажеттілік бола қалса, модернизациялаудың қилы түрін қиындығына қарамай игере аламыз. Бұл үшін зауыт жанында тәжірибелі инженерлерден құрылған конструкторлық бюро қызмет етеді. Біз бұрыннан бері отандық және ресейлік ірі қару-жарақ шығарушылар, әскери-өндірістік корпорациямен берік те тығыз байланыс жасап келеміз. Осы таяуда Мәскеу маңындағы Кубинкада біз арнайы қатысқан «Армия - 2017» қару-жарақ көрмесі болып өтті. Барып қатысу нәтижесінде біздің еліміз тарапынан, ішінде ең ірі қару-жарақ экспортері болып саналатын «Рособоронэкспорт» бар, көптеген әскери өнім шығарушы компаниялармен түрлі келісімшарттарға қол қойылды. Зауытты одан ары қарай қайыра жарақтау үшін Ресейдің ірі өндіруші компанияларымен бірлесе отырып технологиялық аудит жасадық. Біздің көптеген мамандарымыз Ресей Федерациясының жөндеу кәсіпорындарында болып, қолға алынатын жұмысты ұйымдастырудың қыр-сырын меңгеруде. Сол бойынша әскери техниканы оңдаудың кең көлемді модернизациясын жүргізетін боламыз,- дейді зауыттың бас директоры.

Биылғы жылы Қазақстан мен Ресей арасындағы әскери-техникалық әріптестік комиссиясы отырысының қорытындысы бойынша «Семей инжиниринг» АҚ басшылығы, жалпы алғанда, «Қазақстан инжиниринг» ұлттық компаниясы» АҚ кең көлемді жаңғырту жасауға бағдар ұстанып отыр. Бұл - болашақты ескеру. Өйткені жыл сайын еліміздің Қорғаныс Күштері заманауи жаңа техникамен толығып келеді. Әскери-техникалық парк жаңару үстінде. Бұрынғы ескірген техниканың орнын заман талабына жауап беретін жаңалары басуда, бұл орайда Т-90 ауыр танкісін айтуға болады.

- Жыл өткен сайын біздің Қарулы Күштер дамып келеді. Біз армиямен бірге адымдап қана қоймай, одан оқ бойы озық жүруіміз қа-жет. Өйткені біз дәл қазір әскери бөлімдер-дегі техникаға жөндеу қызметін көрсетіп қана қоймай, болашақта қолданылуға лайықталған техникаларды да игеруге дайын болуымыз керек. Бұл - қажеттілік, өйткені біздің әскеріміздің сақадай сай болуы үшін, кез келген жағдайда ел аумағында белгілі бір техниканы жөндей білуіміз керек,- дейді бұл ретте Талғат Тұрлыбаев.

Кәсіпорын директоры бұл сөздерді тегін айтып отырған жоқ. Ел аумағында техникаға жөндеу жасау соңғы жылдары өнеркәсіптің барлық бағытында қолға алынып жатыр. Осы орайда Қазақстанның өнеркәсіптік секторы отандық өнімнің басымдығына бағдар ұстанып отыр. Бұдан ӘӨК тысқары қала алмайды.  Зауытта жүргізіліп жатқан жаңғырту тап осы бағытта жүргізілуде. Бұл мәселені түбегейлі шешу  жөндеуде пайдаланылатын бронетехниканың қосалқы бөлшектерін зауыттың өзінде шығаруға, өзіміз шығаратын  өнім түрлерін молайтуға кеңінен мүмкіндік береді. Осылайша, «Семей инжиниринг» АҚ жөндеуге қажетті қосалқы бөлшектердің 30%-ын өздерінде шығаруды жоспарлап отырған жайы бар.

- Біз бүгінгі күні көптеген өнім түрлерін шығарып, «Қазақстан инжиниринг» ұлттық  компаниясының құрамына енетін кәсіпорындар кооперациясымен бірлесе жұмыс істеп келеміз. Сонымен қатар кейінгі кезде өзіміздің аймақта қызмет етуші кәсіпорындармен әріптестік жасауға күш сала бастадық. Осы күзде қалалық кәсіпкерлік бөліммен бірлесіп Ашық есік күнін өткізіп, оған мүмкіндігіміз бен қажеттілігімізді көрсету үшін ықтимал әріптестерді шақырдық. Бұл шаралардың барлығы отандық өнімнің үлесін арттыруға бағытталып отыр. Осылайша, қаражаттың ел аумағында қалуын қамтамасыз етіп, салық түсімін арттырып, әлеуметтік саланы жақсартып, жаңа жұмыс орындарының ашылуына жағдай жасай аламыз,- дейді өз сөзінде «Семей инжиниринг» АҚ бас директоры.

Жыл басында Мемлекет басшысы Н.Назарбаев «Төртінші өнеркәсіптік революция жағдайындағы дамудың жаңа мүмкіндіктері» атты Қазақстан халқына Жолдауында модернизацияның төртінші кезеңінің басталғаны туралы мәлім етіп, экономиканың өсу қарқынын орташа әлемдік деңгейде қамтамасыз етуге және алдыңғы қатарлы 30 елдің қатарына біртіндеп қосылуға шақыра отырып, басты бес бағытты белгілеп берді.

-             Жаңа индустрияны құрумен бірге, біз дәстүрлі базалық салалардың дамуына жаңа тыныс беруге тиіспіз. Бұл - өнеркәсіп, АӨК, көлік пен логистика, құрылыс секторы және басқалары. Ең бастысы - еңбек өнімділігін барынша арттыру. Бұл орайдағы басты фактор Төртінші өнеркәсіп төңкерісінің элементтерін бірлесе енгізу болып табылады. Президентіміз индустрияландыруды жалғастыруда экспорттық өндірістің басымдық берілген салаларында бәсекеге қабілеттілікті дамыту керектігін айтты.

- Қазір біздің штатымызда 450-ден аса маман бар. Олар инженерлік-техникалық құрам,  слесарь, токарь, фрезершілер. Біздің өз конструкторлық бөліміміз бар. Кәсіпорын жұмысшыларының орта жасы – 40, біз ұжымның жасаруы бағытында кең көлемді жұмыс жүргізіп келеміз. Олардың ішіндегі ең жасы, әлбетте, конструкторлық бөлімде істейтін ЖОО түлектері. Жыл сайын өз мамандығымыз бойынша өндірістік іс-тәжірибеге студенттерді тартып, оларды жұмыс ерекшелігімен және жаңашылдық жағынан етене таныс етеміз. Бұл - болашақты ойлағандық: қай кезде бос орын пайда бола қалса, дайын маманға бірден қол жеткіземіз. Оның үстіне әскери қорғаныс істері бөлімдерімен бірлесе отырып бронетехникамен жұмыс істеудің тікелей тәжірибесіне ие бронетанк әскерінде қызмет еткендер арасынан өзімізге қажет қызметкерлерді таңдап ала аламыз,- дейді Т.Тұрлыбаев.

Кәсіпорын көпшілік жағдайда мемлекеттік қорғаныстың тапсырысы бойынша жұмыс істейді. Бірақ та кең көлемде жүргізілген зауытты модернизациялау кадрлардың біліктілігін үнемі арттыра отырып, азаматтық мақсаттағы тапсырыстарды орындауға мүмкіндік береді. Мұндағы станок паркінде кез келген қиындықтағы металды өңдеуге және көлемді жүк тасушы техникаларды жөндеуге болады. Бұл бағытта сыннан өткен тәжірибе бар. Зауыт мамандары бірқатар трактор түрлері бойынша жөндеу жұмыстарын жүргізді. Тағы бір атап өтерлігі, жаңа техника типтерін өмірге әкелу жолында «Семей инжиниринг» АҚ мамандары табиғи ресурстарды өндіруші және өңдеуші «Қазақмыс» отандық компаниясына тау-шахта жұмысы үшін брондалған барлау-шолғын машинасы базасында арнайы техника жасап берді. Жаңа типтегі техниканы жобалау мен жасап шығаруға конструкторлар бір жыл уақыт жұмсады. Тұтастай алғанда, жұмсалған қаржы мен іс-әрекет өзін ақтады. Тапсырыс беруші істелген жұмысқа дән риза болды. Өйткені жаңа типтегі техника тек көп салалы ғана емес, сонымен бірге жер астындағы экстремалды жағдайға да бейім, әрі өзіне дейінгі үлгіге қарағанда ұзақ қызмет ете алатынымен ерекшеленді.

- Тапсырыс берушілердің бізге айтулары бойынша, қолдарындағы тап осындай техника жарты жылдан кейін қатардан шығып қалады екен. Өйткені шахтада қашанда ылғал мол, әрі сілті көп. Біз жасаған техника 2003 жылы пайдалануға берілгенімен, әлі күнге дейін қатардан шықпай жұмыс істеп келеді. Қазір олар тау-шахта техникасын модификациялауға бізге өтініш жасады. Біз осы бағытта өзіміздің түрлі нұсқаларымызды ұсынып, жауабын күтудеміз. Бұл біздің азаматтық сектордағы алғашқы тәжірибелеріміз емес,- дейді Т.Тұрлыбаев.

Жалпы алғанда, зауыттың азаматтық секторды игерудегі мүмкіндігі аса зор. «Семей инжиниринг» АҚ мамандары өз базасында көп мақсаттық жеңіл бронды жүктартқыштарды, бронетранспортерлерді және ТЖ қызметі үшін БРДМ  арнайы техникасын жобалап шығуға қабілетті. Мұндай техникалардың түрлі модификациялары зауытта жасалынды. Олардың кейбірі халықаралық «KADEX» қару-жарақ және әскери техника көрмесінде жұрт назарына ұсынылды. Тағы бір атап өтерлігі, зауытта жасалған шынжыр табанды өрт сөндіру машинасы 2000-шы жылдары орын алған ірі орман өрттерін сөндіруге қатысты.

- Азаматтық секторға қатысты әңгімені одан ары өрістетер болсақ, онда біз қазір радиаторды саудаға шығару бойынша белгілі бір компанияның делдалы болып табыламыз. Қазір талдау жүргізіп жатырмыз. Егер нарықтық сұраныс болатын болса, онда біз делдалдықтан құтылып, радиатор шығаруды өзіміз де игеріп, сериялы өндірісті жолға қоюға көшеміз. Ал біздің  өнімімізді тұтынушылар жылы қабылдар болса, онда тек қана аймақтың емес, еліміздің қажетін өтеуші кәсіпорынға айналамыз. Мен бұған дейін айтып кеттім, тапсырыс берушінің талабы бойынша кез келген күрделі жұмыстарды орындап шыға аламыз. Бұл үшін бізде барлық қажетті жағдай бар,- деді Т.Тұрлыбаев.

Әлбетте, зауыт жұмысында азаматтық мақсаттағы тауарларға деген сұранысты өтеу зор маңызға ие. Бірақ әскери-өндірістік кешен қашанда басты орында тұрады. Бұл саланың өз басымдығы бар. Мәселен, қару-жарақты экспортқа шығару – бүгінгі таңда маңызды мәселе ретінде Қорғаныс министрлігі, еліміздің аэроғарыш өндірісі және «Қазақстан инжиниринг» холдингі тарапынан қарастырылып жатыр.

- Мемлекет басшысы Қазақстанға серпінді даму үшін халықаралық нарықты игеру қажет екендігін талай мәрте сөз етті. Біз өзімізде бар техниканы сыртқа шығаруды жөн көреміз. Қорғаныс министрлігінің өкілдерімен бірлесе отырып осы мәселені қолға алып жатырмыз. 2018 жылы біздің ұжым ғана емес, бүкіл қаламыз да осы бағыттағы айшықты оқиғаның куәгері болатынына сенімдімін. Қазір холдинг басшылығы жақын жылдарға арналған даму стратегиясын жасап шықты. Бізді алда үлкен өзгерістер күтіп тұр,- деп сөзін түйіндеді Талғат Тұрлыбаев.  

Ерзат ЖАНАТҰЛЫ

Пікір қосу


Қорғау коды
Жаңарту

Меншік иесі: «Семей таңы – Вести Семей газеттері» ЖШС

Техникалық директор:Қайрат Жолобаев

Бас редактор: Ерзат Жанатұлы

           

Ескерту! Кез келген

материалды көшіру және жариялау

үшін редакцияның арнайы

рұқсатын алу қажет!

 

Телефон: 8-775-746-46-70,

8-707-372-57-00

Кеңсе тел.: 8-7222-52-36-57